IV. 3. Antroponimia gminy Besko

O ile polskie nazwiska szlacheckie zaczęły się kształtować od XIII w., o tyle proces powstawania nazwisk chłopskich zakończył się dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku. Do tego czasu nazwiska chłopskie nie były trwałe – w każdej chwili mogły one zaniknąć, ustępując miejsca innym określeniom, gdy np. chłop zmieniał gospodarstwo, miejsce pobytu, stan cywilny, bądź gdy posiadał tak charakterystyczną cechę zewnętrzną lub wewnętrzną, iż współcześni nadawali mu związane z tą cechą przezwisko, które wypierało wcześniejsze miano. Poprzednie „nazwisko” chłopa mogło zatem po prostu zniknąć. Odziedziczenie owego antroponimu zależało od zbiegu pewnych okoliczności; jeśli one nie zaszły, to proces powstawania czy utrwalania się nazwiska ulegał przerwaniu. Dlatego w okresie staropolskim współistniały z sobą przezwiska i nazwiska, pełniąc taką samą rolę w identyfikowaniu ludzi. Zresztą współcześni nie mieli dla obu kategorii osobnych określeń i nazywali je zamiennie „przezwiskami” albo „tytułami”, a wyjątkowo tylko „nazwiskami”.[1]

Natomiast do końca XVIII w. wykształciły się wszystkie podstawowe typy polskich nazwisk, które możemy spotkać w gminie Besko:

  • nazwiska odapelatywne (utworzone od wyrazów pospolitych) – równe wyrazom pospolitym (np. Kapłon, Miś, Śmietana, Wróbel, Zima, Bury, Ciepły) oraz utworzone od wyrazów pospolitych przy pomocy różnych przyrostków (np. Gębuś, Małek, Zapór, Zubik);
  • nazwiska odimienne – równe imionom (np. Florian, Urban, Wacław) lub od nich utworzone (np. Adamski, Deńko, Florko, Wacławski);
  • nazwiska patronimiczne (odojcowskie, rodowe), utworzone od imienia ojca (np. Jasiński, Kasperkiewicz) lub zajęcia/zawodu albo przezwiska ojca (przodka) (Kucharski, Mularczyk, Rymarowicz, Wołowczyk, Wójcik);
  • nazwiska odmiejscowe utworzone od nazw miejscowości i różnych nazw topograficznych – z przyrostkiem -ski, wskazującym na genetycznego posiadacza (Nowosielski, Sieniawski, Potocki, Polański, być może Borkowski) oraz inne topograficzne (np. Mazurkiewicz, Zakarczmenny), w tym określające ogólne pochodzenie, przy pomocy przyrostków (np. Szweda, Niemczyk) lub bardzo ogólnie (Nowak, Przybyła);
  • nazwiska równe nazwom mieszkańców (miejscowości, regionów lub krajów) (np. Mazur Czech, Turek, Niemiec, w pewnym sensie Węgrzyn);
  • nazwiska obce, bardzo liczne w gminie (np. Bałaban, Kielar, Mermer, Oberc, Schmidt/Szmyd), pochodzenia ruskiego, niemieckiego, węgierskiego, a nawet orientalnego.

 

Najstarszymi nazwiskami Beska są niewątpliwie nazwy imienne (jeszcze nie nazwiska) ruskie – część z nich w ciągu wieków spolonizowała się językowo, inni zmienili miejsce zamieszkania; właściwie tylko jedna ruska nazwa osobowa przetrwała w niemal niezmienionej formie przez kilkaset lat historii Beska, spotykana już w najstarszych XV-wiecznych zapisach (Fastnacht), mianowicie – Deńko (w różnej pisowni), od XVI w. traktowane jako już „nazwisko” odimienne. Obok niego także pojawiają się inne, częściowo ruskie, nazwy osobowe (dzisiaj nazwiska): m. in. Roman, Mazur, Kuńka, Smolka (Smolik/Smoleń).

Najczęściej obok XVI-wiecznych imion beszczan stoją również ich nazwy rodowe lub patronimiczne (np. Hricz Denisko – Hryć Denisów, Ihnat Sowcze – Ignac Sawki), przezwiska lub przydomki (np. Pasko Thoczilko – Pasko Toczyłko, Chwedor Smolka – późn. Fedor Smółka/Smoleń/Smolik); właściwe dzisiejsze nazwisko powstawało albo z drugiego członu dzierżawczego, albo z owego przezwiska, bądź też z dotychczasowego imienia, które stało się nazwą rodową.

 

Z biegiem wieków w Besku jest coraz więcej Polaków i Niemców. Pierwsza fala polskiej i niemieckiej emigracji miała miejsce już w 2. poł. XIV w. Od tego czasu odsetek ludności mówiącej po polsku ulegał ciągle wzrostowi, ale jeszcze w poł. XVI w. nad obiema nacjami przeważali Rusini – jeden z nich, przybyły gdzieś w XVII w. (lub pod koniec XVI w.) z białoruskich Kresów wschodnich Rzeczypospolitej, noszący imię Sałan/Szałan, to założyciel licznej linii Szałankiewiczów.

Pod koniec XVI w. (choć osadnicy mogli przybyć kilkadziesiąt lat wcześniej) notujemy już typowe nazwiska polskie (być może drobnej szlachty zaściankowej), znane także dzisiaj: Kijowski, Kochański, Kopecki, Królicki, Kwiatkowski, Teleżyński, Szafrański (dzisiaj Szafran), Stapiński (mylnie odczytane przez ks. Flaiszmana jako Szafiński), Ziemiański i Kornaszewicz (później zmienione na Kornasiewicz; noszący to nazwisko byli początkowo prawdopodobnie Rusinami) – oraz pochodzenia niemieckiego: m. in. Gierlicki, Kielar, Mermer, Prajzner czy Szajna. Pamiętać trzeba, że mówimy o nazwiskach, a nie o ludziach, których większość od kilkudziesięciu lub więcej lat mówiła i myślała po polsku, a przybyć mogła choćby z przeludnionego Śląska czy Małopolski.

Druga fala napływu osadników o niemieckich nazwiskach to okres zaboru austriackiego, wtedy obok nazwisk niemieckich pojawiają się także nazwiska węgierskie (Nagay, Bacza, możliwe też, że Lendzio, choć trzeba by je wtedy uznać za nazwisko wtórne), choć być może osadnicy z Węgier przybyli dużo wcześniej, może nawet na początku XVIII w.

Dopiero po zniesieniu pańszczyzny i zarazem osobistego przywiązania chłopa do ziemi rozpoczyna się migracja beskich chłopów – liczne, charakterystyczne dla Beska nazwiska ruskie i polskie „wędrują” wtedy w różne rejony kraju; stąd dzisiaj spotykamy m. in. Banków, Szałankiewiczów, Mermerów i in. w różnych częściach Polski.

Wiek XIX cementuje już trwały bilingwilizm wsi – właściwie mówimy już tylko o Polakach i Rusinach, analogicznie – o języku polskim lub ruskim. Podobnie jest z nazwiskami, chociaż coraz więcej w Besku przybywa nazwisk polskich (np. w 1914 r. do Beska przybyli z Kresów wschodnich Iżowscy). Taka sytuacja trwa właściwie do 1945 r. Wysiedlenie części ludności ukraińskiej powoduje językową polonizację wsi, ale tym samym zanik części nazwisk, od wieków będących w Besku. Dzisiejsze nazwiska „ruskie” to kilkusetletni plon bardzo licznych małżeństw mieszanych (należy pamiętać, że w 1945 rodziny mieszane nie podlegały obowiązkowej wywózce), co warto sobie uświadomić, analizując swoje nazwisko. W Mymoniu zamieszkują także potomkowie rodzin ze Śląska Cieszyńskiego, osiadłych tu po wojnie (stąd ul. Olzy), przynosząc nowe, nieznane dotąd nazwiska.

W 2. poł. XX w. i na początku trzeciego tysiąclecia w Besku pojawiły się zupełnie obce nazwiska, nigdy tutaj wcześniej nie notowane; zdarza się nawet, że są to nazwiska spoza kontynentu europejskiego, enim faber est quisque suae fortunae (bowiem każdy jest kowalem własnego losu)…

Analizując genetyczne pochodzenie nazwiska, musimy pamiętać o ważnej zasadzie – brzmienie nazwiska w żaden sposób nie jest powiązane z osobą, która je nosi. Nazwisko dziedziczymy zwykle patrylinearnie (po linii męskiej, czyli ojca) i nie zawsze możemy lub mamy chęć na jego zmianę (nie zawsze też stosowne władze wyrażą zgodę na taką zmianę).

 

Beskie nazwiska odzwierciedlają w sobie przebogatą historię rodowych, rodzinnych i indywidualnych korzeni. W ciągu 600 lat pisanej historii Beska, przez trzy wsie, tworzące współczesną gminę, przewinęło się ok. tysiąc nazwisk.[2] Jeśli prześledzimy etymologię beskich nazwisk, okaże się, że obok polskich, znajdziemy nazwiska ukraińskie, niemieckie, białoruskie, węgierskie, a nawet tatarskie lub tureckie.

 

Poniżej zamieszczono analizę etymologiczną i demograficzną 177 nazwisk osób zameldowanych w gminie Besko[3]. Wszystkie dane dotyczące ilości nazwisk i ich rozmieszczenia odnoszą się do roku 2009 r. i obejmują ogół osób noszących dane nazwisko, niezależnie od wieku. Olbrzymia większość nazwisk notowana jest także poza krajem – głównie w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Irlandii, Austrii, Ukrainie i Słowacji, ale także w Stanach Zjednoczonych i Brazylii, co jest przede wszystkim przyczyną dziewiętnasto- lub dwudziestowiecznej emigracji.

Patrząc na ilościowe rozmieszczenie nazwisk, należy pamiętać, że nazwa miasta oznacza zawsze dany powiat, natomiast taka sama nazwa poprzedzona literą „m.” – konkretne miasto. Podane daty przy nazwisku oznaczają pierwszą wzmiankę o wystąpieniu takiej formy nazwiska lub podobnych form (co oznacza, że dane nazwisko mogło istnieć dawniej, będąc niezapisanym).

Należy także patrzeć na rozmieszczenie geograficzne danego nazwiska – w Polsce jest 379 powiatów (65 grodzkich i 314 ziemskich); jeśli nazwisko występuje w dużej ilości powiatów (powyżej dwustu), oznacza to, że jest bardzo popularne i powszechne, zajmując prawie cały obszar Polski, zaś osoby je noszące nie są ze sobą spokrewnione (np. Nowak lub Zajączkowski); jeśli zaś nazwisko występuje w mniejszej ilości powiatów i miast (do tego skupionych w jednym rejonie), jest nazwiskiem rzadkim, ekskluzywnym, a osoby je noszące często (choć same o tym nie wiedzą) są ze sobą rodowo spokrewnione (np. Szałankiewicz lub Mermer) – absencyjnie rekordzistą jest nazwisko Marcyszyn, które nosi tylko 6 osób w Polsce (!), jeszcze większym rekordzistą jest nazwisko Zakarczmenny, które w Polsce nosi tylko 3 osoby (!!), ale przebija wszystkie notowane w Besku nazwisko Negus, które w Polsce nosi(-ła) tylko jedna osoba[4] (!!!). Kilka nazwisk jest wariantywnych, np. Frydrych/Frydryk/Fydryk, Szyndler/Szyndlar, Kasperkiewicz/Kasperkowicz, Gerlach/Gierlach itp.; objęte są one jednym hasłem.[5]

Oto alfabetycznie ułożone najbardziej popularne nazwiska w gminie, kryterium wyboru stanowiła frekwencyjność nazwiska, lub – w kilku przypadkach – jego oryginalność:

 

 


Adam/Adamski, -ska – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1700 r., ale jako imię – od XII w. Geneza imienia biblijnego Adam jest niepewna: określało praojca rodu ludzkiego, może z sumeryjskiego ada-mu ‘mój ojciec’. Nazwisko Adam. W Polsce są 1422 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 146 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wolsztyn (124). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Grodzisk Wielkopolski (77), Brzozów (55), Nowa Sól (47), m. Poznań (43), Zielona Góra (42), Gniezno (40), m. Zielona Góra (35), Racibórz (34), Krosno (10-20), Sanok (1-10). Nazwisko Adamski. W Polsce jest 25718 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 386 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (1178). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Poznań (982), m. Kraków (848), m. Wrocław (568), m. Łódź (537), Poznań (478), Białystok (419), m. Bydgoszcz (416), Sanok (371), m. Białystok (226).

 

Bacz – notowane w Polsce od 1423 r. Od baczyć ‘patrzeć, obserwować’ lub od bakać ‘łajać, krzyczeć’. Także z węg. bácsi – ‘pan’ (jak do dziecka), czego pozostałością jest baca w pasterstwie; ślad węgierski jest bardzo prawdopodobny, bo właśnie w formie Bacza nazwisko to zostało zapisane w beskiej księdze metrykalnej (1798). Ale nazwisko Bacz pojawia się także wśród osadników zza wschodniej granicy. W Polsce jest 87 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 15 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (30). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Koszalin (9), m. Gliwice (8), Wrocław (7), Zabrze (7), Żagań (5), Warszawa (4), Sanok (4), Bytów (3), Wysokie Mazowieckie (3).

 

Bałaban – najwcześniej notowane w 1414 r. Od białorus. i ukr. bałaban – ‘rodzaj sokoła’ lub od tur. bałaban – ‘bąk’, ale także człowiek ‘tęgi, zażywny, gruby, ważny’. Nazwisko dawniej często występujące na Kresach wschodnich. W Polsce jest 568 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 65 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Świdnik (50 osób), z uwagi na rozproszenie Łemków w czasie akcji „Wisła”. Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Lublin (44), Łęczna (43), Brzozów (24), Warszawa (23), Głogów (21), Świebodzin (21), Krosno (20), Sokółka (20), Lubań (19).

 

Banaś/Banek – nazwisko Banaś notowano w 1656 r., forma Banek jest starsza – notowano ją już w 1444 r. Obie formy pochodzą od podstawy ban-, por. prasłow. banati ‘myć, kąpać’, stąd ros. ‘bania’; możliwe są także inne pożyczki: tureckie – ban ‘namiastnik turecki’, niem. – n. os. Ban lub od imienia Banadykt (Benedykt). Nazwisko Banaś. W Polsce jest 13091 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 341 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Dąbrowa Tarnowska (315). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (307), m. Wrocław (284), Busko-Zdrój (267), Tarnowskie Góry (241), Rzeszów (217), Kielce (199), Warszawa (194), Kraków (191), Sanok (1-50). Nazwisko Banek. Bankowie przybyli do Beska w 2. poł. XIX w., prawdopodobnie z okolic Frysztaka. W Polsce jest 747 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 78 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Strzyżów (86). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Tarnów (83), m. Tarnów (61), Katowice (53), Olkusz (43), Warszawa (29), m. Rybnik (21), m. Rzeszów (17), Tarnowskie Góry (16), Gorzów Wielkopolski (16), Sanok (11-15).

 

Betlej – prawdopodobnie od XVI w. Od nazwy biblijnego miasta Betlejem (bet lehem – dom chleba). W Polsce jest 1437 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 106 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Jasło (381). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (71), Krosno (65), Mielec (64), Dębica (52), Ropczyce (51), Koło (39), Sanok (38), Świdnica (37), Sucha Beskidzka (32).

 

Białas/Bieleń – w formie Białas nazwisko notowane w Polsce od 1568 r. Forma Bieleń od XVII w. W grupie nazwisk pochodzących od podstawy biał- , też biel- , bil- , por. biały, biel, bielić, bil ‘biel, tłuszcz’, ukr. biłyj, białorus. beły, czeskie bily; wtórnie od białas ‘człowiek z białymi włosami’, ‘blondyn’. Nazwisko Białas. W Polsce jest 10308 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 294 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Opoczno (488). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Będzin (481), Dąbrowa Górnicza (231), Poznań (229), Warszawa (201), Sosnowiec (200), m. Łódź (193), m. Poznań (187), Tarnów (175), Ruda Śląska (164), Sanok (1-50). Nazwisko Bieleń. W Polsce jest 1236 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 108 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Kolbuszowa (225). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (146), Stalowa Wola (49), Nisko (34), Opole Lubelskie (32), Góra (32), m. Kraków (32), Rzeszów (29), Tarnobrzeg (29), Lubin (28).

 

Błaż – nazwisko notowane w Polsce od 1392 r. Od imienia Błażej, notowanego w Polsce od XIII wieku, przejętego z łac. Blasius i Blaseus za pośrednictwem jęz. czeskiego, od łac. blaesus ‘sepleniący’. W Polsce są 672 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 63 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (180). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (59), Gryfino (48), m. Krosno (32), Sanok (30), Bytów (27), m. Kraków (27), Myślibórz (14), Wałcz (13), Świdnica (13).

 

Bolanowski, -ska – czas notowania nazwiska nieznany, może od XVIII w. Od imion złożonych typu Bolesław lub od ból, boleć. W Polsce jest 677 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 58 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (316). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (66), m. Kraków (30), m. Łódź (27), m. Wrocław (25), m. Krosno (21), m. Słupsk (13), Środa (7), m. Piotrków Trybunalski (6), m. Przemyśl (6) Ząbkowice Śląskie (6), Zielona Góra (5), Głubczyce (4).

 

Bołd – notowane w Polsce od późnego średniowiecza. Od niem. n. os. Bald, a ta od imion typu Baldwin, Baldwig. W Polsce jest 126 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 21 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (62). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (10), Sanok (6), Jarocin (5), m. Krosno (5), m. Opole (4), m. Rybnik (4), Bochnia (4), m. Tarnobrzeg (4), Oświęcim (4).

 

Borkowski, -ska – najwcześniej notowane w różnych formach od 1125 r. Forma Borkowski od 1402 r. Etymologia skomplikowana i niejednolita. Może pochodzić od nazw miejscowych typu Borków, Borkowice, Borki lub apelatywu bór, borek, wreszcie od imion typu Borzysław, Borzymir. Mieszkańcy dawnych Kresów wschodnich lub Polski wschodniej mogą tworzyć od deminutivu Borka (Borys). W Polsce jest 34512 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w kilkuset różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (2485). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Siedlce (1150), Gdańsk (749), Łuków (668), m. Łódź (632), m. Siedlce (939), m. Wrocław (564), Szczecin (483), m. Bydgoszcz (461), m. Poznań (380), Sanok (50-100).

 

Brodzicki, -cka – nazwisko notowane w Polsce od 1427 r. Od podstawy brod- , por. broda, bród, brodzić, lub od imion złożonych typu Brodzisław. W Polsce jest 248 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 21 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (86). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Przemyśl (46), Brzozów (42), m. Kraków (18), Krosno (11), Gdańsk (7), m. Lublin (8), m. Przemyśl (6), m. Skierniewice (6), m. Biała Podlaska (4), Rzeszów (2).

 

Bury, -a – notowane w Polsce od 1457 r. W grupie nazwisk poch. od podstawy bur- (por. bury), bura ‘awantura’, burak, burka ‘opończa’ lub burza, burzyć. W Polsce jest 9359 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 318 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wadowice (587). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Cieszyn (404), Żywiec (283), Sucha Beskidzka (237), Jarosław (185), Sanok (193), Warszawa (170), Rzeszów (156), m. Rzeszów (153), Przeworsk (148), m. Białystok (125), Leszno (91), Wodzisław Śląski (85), Białystok (66), Wadowice (65), Hajnówka (49).

 

Chrobak – brak notowań, w postaciach obocznych od XIV w. Od robak, gw. chrobak ‘drobne zwierzę bezkręgowe o wydłużonym kształcie ciała’, potocznie ‘owad’. Możliwe jest także poch. od Chorwat ‘mieszkaniec Chorawacji’. Zupełnie natomiast nieprawdopodobne jest trwanie tej formy nieprzerwanie od ok. 1200 lat, gdy tzw. Biali Chorwaci zamieszkiwali te ziemie. W Polsce jest 5462 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 234 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nowy Targ (766). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Bielsko-Biała (536), Przemyśl (173), Brzozów (168), Tarnów (158), Warszawa (146), Bielsko-Biała (121), m. Kraków (114), Zakopane (100), Opoczno (89), Sanok (50-75).

 

Chynał – brak notowań czasowych, w formach pokrewnych od XIV w. Od chynąć (się) ‘skoczyć, gwałtownie poruszyć, rzucić, cisnąć’ lub od imienia używanego na Kresach wschodnich Ochym, a to od Eufimij lub od ukr. Juchim. W Polsce są 103 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 12 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (36). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (21), m. Kraków (15), m. Wrocław (9), Ruda Śląska (5), Będzin (4), m. Krosno (4), m. Kielce (3), Czarnków (2), Krosno (2).

 

Ciepły, -a – nazwisko notowane w Polsce od 1608 r. Od przym. ciepły ‘osoba przyjazna’. W Polsce jest 2022 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 249 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wadowice (128). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Lubaczów (102), Katowice (99), Kraków (63), m. Kraków (67), Mysłowice (61), Bieruń (42), Lędziny (42), Tychy (39), Dębica i Zabrze (36), Krotoszyn (35), Świdnica (33), Sanok (22), Międzychód (21), Wrocław (20), Koło (16), m. Łódź (15).

 

Czapor – brak konkretnych notowań, w formach obocznych od 1447 r. Od stpol. capac, czapać ‘chwytać’ lub od czapa, czapka. W Polsce jest 467 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 44 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (87). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (75), Brzozów (65), Kluczbork (21), m. Wrocław (17), Trzebnica (17), Nowa Sól (13), m. Krosno (12), Nysa (11), Starogard Gdański (11).

 

Czech – notowane w Polsce od 1440 r. W grupie nazwisk pochodzących od Czech- ‘Bohemus’ lub od imion złożonych typu Czesław. W Polsce jest 14465 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 323 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Opole (742). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Jasło (411), Zabrze (358), Zawiercie (338), Katowice (309), Kraków (296), m. Opole (276), m. Gliwice (265), m. Łódź (253), Gorlice (251), Sanok (151-200).

 

Ćwiąkała – notowany w Polsce od 1491 r. Od ćwiek, ze stpol. i gw. ćwięk, ćwak ‘rodzaj gwoździa’. W Polsce jest 591 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 58 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (98). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (86), m. Krosno (52), Krosno (31), m. Wrocław (25), Kłodzko (21), m. Rzeszów (20), Strzyżów (18), Mielec (15), Sucha Beskidzka (14).

 

Deńko/Denko – prawdopodobnie obecnie najstarsze nazwisko w Besku, obecne w Polsce od XII w. (także w innych formach). Etymologia skomplikowana i niejednolita. Prawdopodobnie od imienia Dionizy, notowanego w Polsce od XII w., od łac. Dionysius, z gr. Diónysios ‘poświęcony bogu Dionizosowi’; w Kościele prawosławnym imię przejęte w formach Denis, Denisz, Dynisz. Możliwe także, choć mniej prawdopodobne, jest pochodzenie od imienia Damian, znanego w Polsce od XII w., w stpol. Damijan 1178, Demijan 1405, Doman 1250, szczególnie zaś popularne na Rusi (święci Kosma i Damian). Imię pochodzi od łac. przydomka Damianus. Do łaciny przyszło z języka gr., a tam od egipskiej bogini Damia. Nazwisko Deńko. W Polsce jest 51 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 9 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (18). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (12), Bielsko-Biała (6), m. Białystok (4), m. Wałbrzych (3), m. Kraków (3), m. Koszalin (3), Węgorzewo (1), Miechów (1). Duża ilość zamieszkuje na Wschodzie. Nazwisko Denko. W Polsce są 204 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 32 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (32). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Kraków (25), Wschowa (22), Lubartów (19), Strzelce Krajeńskie (13), Sosnowiec (8), m. Łódź (8), Sanok (8), Puławy (7), Lubin (7).

 

Depa – nazwisko notowane w Polsce od 1461 r. Od prasłow. depati ‘uderzać, bić’. W Polsce jest 1113 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 106 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Rzeszów (163). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Rzeszów (104), Kraśnik (65), Kolbuszowa (63), m. Poznań (63), Ropczyce (49), Dębica (36), Szczecin (34), Poznań (33), Strzyżów (27), Sanok (11-20).

 

Fal – nazwisko notowane w Polsce w różnych formach pokrewnych od późnego średniowiecza. Od imion złożonych typu Chwalimir, Chwalisław lub od chwalić, chwała. W Polsce są 822 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 67 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (265). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Ryki (60), Brzozów (54), Warszawa (26), Krosno (25), Szczecin (23), m. Wrocław (17), Lesko (16), Kętrzyn (15), Ustrzyki Dolne (15).

 

Fedio – nazwisko notowane w różnych formach od XIII w. W grupie nazwisk pochodzących od imienia Teodor, pochodzenia gr. Theodoros, a to od theos ‚Bóg’ + doron ‚dar’. W okresie staropolskim adaptowane też jako Czader, Czedor, na Kresach wschodnich występowały natomiast formy wschodniosłow. tego imienia Chodor, Fiedor . Możliwe jest też poch. od niem. n. os. Feder. W Polsce są 92 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 12 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Giżycko (20). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Przemyśl (18), Przemyśl (17), Sanok (10), Szczecin (8), Krosno (6), zachodni Warszawa (3), Warszawa (3), Kętrzyn (3), m. Chełm (2).

 

Felenczak/Feleńczak – notowane, ale w obocznej postaci, od poł. XIV w. Forma nazwiska odimiennego od skróconego imienia Feliks (Fel) lub od imienia Walenty. Nazwisko Felenczak. W Polsce są 54 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 9 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Gorlice (17). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sztum (14), Lubin (5), Jasło (5), Lidzbark Warmiński (4), Kwidzyn (4), Sanok (3), Bielsk Podlaski (1), Trzebnica (1). Nazwisko Feleńczak. W Polsce jest 58 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 12 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Gorlice (28). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Trzebnica (8), Chrzanów (5), Sanok (4), m. Rzeszów (3), Kwidzyn (2), Braniewo (2), Sztum (2), Polkowice (1), Nysa (1).

 

Florko – notowane w Polsce od późnego średniowiecza. Od imienia Florian, znanego w Polsce od XIII w., poch. łac., Florianus, a to od Florus, które poch. od łac. florus ‘kwitnący’. W Polsce jest 168 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 23 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (61). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Nysa (14), Wąbrzeźno (13), Strzelin (9), Kwidzyn (8), m. Toruń (8), Bielsk Podlaski (6), Strzyżów (6), Brzozów (6), m. Słupsk (5).

 

Folcik – nazwisko w innych odmianach notowane w Polsce od końca XVII w. Trudne do ustalenia, być może od niem. n. os. Föll, Voll- lub niem. n. os. Faltin, Foltin, Falt, a te z kolei od imienia Valentinus. W Polsce są 354 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 29 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (120). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (85), Brzozów (18), m. Wrocław (12), Katowice (12), Bełchatów (11), m. Krosno (10), Świdnica (8), m. Tarnów (8), m. Gliwice (7).

 

Futyma – brak notowań. Prawdopodobnie od gw. futać, putać ‘trwonić’. W Polsce jest 857 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 79 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (146). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (125), Biłgoraj (105), m. Wrocław (28), Hrubieszów (18), Janów Lubelski (18), Szczecin (17), Kolbuszowa (16), m. Wałbrzych (16), Krosno (15).

 

Fydryk/Frydryk/Frydrych/Fydrych – nazwisko notowane od XIII w. Nazwisko jest odimienne, choć etymologia jest różna. Może pochodzić od imienia Fryderyk, (znanego w Polsce od XIII w. W średniowieczu występowało w licznych wariantach fonetycznych jako Frydrych, Fryderych, Fryderyk, Frydryk, Frydyryk, Fredrych, Frederych, Frederyk, Fredryk, Fredyryk; do jęz. polskiego przejęte też jako Biedrzych. Jest to imię genetycznie germańskie, od germańskiego fridu ‘pokój’ + rihhi ‘mocny’. Ale jest też odmienna etymologia, w Besku bardziej prawdopodobna – od nazwisk pochodzących od imienia Teodor (notowanego w Polsce także od XIII w.), pochodzenia greckiego Theodoros, to od theos ‚Bóg’ + doron ‚dar’. W okresie staropolskim adaptowane też jako Czader, Czedor, na Kresach wschodnich występowały natomiast formy wschodniosłow. tego imienia Chodor, Fiedor lub też od niem. n. os. Feder. W Besku notuje się także oboczne formy: Frydryk i Frydrych. Nazwisko Fydryk. W Polsce są 92 osoby o tm nazwisku. Zamieszkują w 14 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (34). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (17), Lubin (10), m. Krosno (6), Brzozów (6), Krasnystaw (5), m. Kraków (5), Szczecin (3), m. Lublin i Wołomin (1). Nazwisko Frydryk: W Polsce jest 388 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 58 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (45). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Głubczyce (28), Kłodzko (24), Środa (24), Dzierżoniów (20), Bolesławiec (17), Sanok (15), m. Rzeszów (15), Złotoryja (14), m. Gliwice (11). Nazwisko Frydrych. Najliczniejszy z wariantów. W Polsce jest 4233 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 249 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (484). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (211), m. Krosno (143), Kielce (125), Wodzisław Śląski (118), m. Łódź (85), Wągrowiec (85), Łódź (75), m. Bydgoszcz (64), Ostrołęka (62), Sanok (17). Nazwisko Fydrych. W Polsce są 953 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 101 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nidzica (99). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Ostrów Mazowiecka (78), Mrągowo (47), Pszczyna (47), Szczecin (37), Mława (34), Goleniów (27), Krosno (25), m. Olsztyn (24), m. Toruń (23), Sanok (3).

 

Gac – w Polsce notowane od 1494 r. Etymologia niejednolita – od gac ‘nietoperz’ albo też od imienia Gaweł lub od niem. n. os. Gatz. W Polsce jest 2062 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 173 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (113). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Jarosław (95), Dębica (90), Sanok (87), Garwolin (81), Tuchola (70), Łuków (66), Tarnów (64), m. Radom (61), Krosno (49).

 

Gal – nazwisko notowane w Polsce od 1418 r. Od imienia Gallus, znanego w Polsce od XII w. Imię miało w łacinie dwie postacie: Gallus i Gaulus. Pierwsza forma stała się podstawą dla polskiego przejęcia Gal, druga dla Gaweł. Niektóre nazwy osobowej mogą pochodzić też od galić ‘sprzyjać, służyć’, gała, gałka, od prasłow. galiti. W Polsce jest 790 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 85 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nowy Targ (138). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Piotrków Trybunalski (39), Nowy Sącz (38), Białobrzegi (32), m. Piotrków Trybunalski (27), Warszawa (26), Brzeg (22), Dębica (19), Radomsko (19), Tczew (19), Sanok (1-5).

 

Gerlach/Gierlach – nazwisko notowane w Polsce od 1327 r., od czasu kolonizacji niemieckiej. Od niem. n. os. Gerlach, ta od imienia Gerwald. Gerlach 2655 m to także najwyższy szczyt Tatr; jego nazwa pochodzi od nazwiska komesa Gerlacha ze Spiskiej Soboty lub imienia jego syna. Nazwisko Gerlach. W Polsce jest 912 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 116 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (52). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (45), Warszawa (40), Oleśnica (30), m. Kraków (30), Kwidzyn (28), Sławno (24), Ząbkowice Śląskie (22), m. Wałbrzych (20), m. Krosno (18). Nazwisko Gierlach. W Polsce jest 975 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 84 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (276). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (115), m. Krosno (78), m. Rzeszów (54), Rzeszów (19), m. Tarnów (14), m. Kraków (14), m. Słupsk (13), Chrzanów (12), Bielsko-Biała (12).

 

Gębuś – nazwisko notowane w Polsce od 1609 r. Od gw. gęba ‘twarz’. W Polsce są 564 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 58 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Częstochowa (83). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Częstochowa (58), Krosno (43), Kłobuck (28), Sanok (27), Oleśnica (24), Brzozów (23), Zgorzelec (16), Police (16), Głubczyce (15).

 

Gierad/Gierat – nazwisko notowane w Polsce od XV w. Od imienia poch. germańskiego Gerwald, od gër ‘oszczep’ + walt ‘panować’. Imię znane w Polsce od XIII w. Nazwisko Gierad. W Polsce jest 51 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 8 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Toruń (16). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (12), Toruń (10), Żagań (4), Tarnowskie Góry (4), Brodnica (2), Warszawa (2), m. Krosno (1). Nazwisko Gierat. W Polsce są 824 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 78 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sucha Beskidzka (215). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (63), Myślenice (49), Miechów (32), m. Łódź (27), Sosnowiec (22), Świdnica (19), Toruń (18), Kraków (17), Zabrze (17), Sanok (0!).

 

Gierlicki, -cka – nazwisko notowane w Polsce od XVI w. w innych formach pokrewnych średniowiecza: Gierlaszyc (1403), Gierlasz (1415). Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od niem. n. os. Gerlach, a ta od imienia Gerwald lub od imion typu: Gerwazy, Gertruda, Gerard, także od grać, giera ‘gira’ lub od gierla ‘rodzaj tkaniny’. W Polsce są 423 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 32 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (154). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Jasło (59), Sanok (50), m. Krosno (20), Bydgoszcz (14), Kłodzko (13), m. Rzeszów (11), Dębica (11), Ząbkowice Śląskie (7), Kraków (5), m. Strzelin (4), Nysa (4).

 

Gil – nazwisko notowane w Polsce od 1354 r. Od gil ‘ptak z rodziny wróblowatych’ lub jego cechy: ‘czerwony’. W Polsce jest 12563 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 330 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (453). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Myszków (347), Nowy Targ (330), Kielce (287), Zakopane (286), m. Kielce (280), Olkusz (254), Dębica (248), Sosnowiec (202), Zamość (195), Sanok (1-50).

 

Hajduk – w Polsce notowane od 1559 r. Od hajduk ‘żołnierz piechoty węgierskiej’ lub ‘sługa dworski ubrany w strój węgierski’. W Polsce jest 11037 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 312 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nowy Sącz (312). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (289), Kielce (243), Gorlice (217), Przemyśl (214), Warszawa (202), Gliwice (199), m. Łódź (190), Tarnów (178), Bytom (166).

 

Hedesz – nazwisko w formach pokrewnych notowane w Polsce od 1376 r. Od niem. n. os. Heid, Heide, a te od imion na Heid-. Formy pierwotne: Hajdesz, Hejdesz. W Polsce są 63 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 7 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (32). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (9), Iława (7), m. Krosno (7), Gdańsk (5), Tomaszów Mazowiecki (2), Gdynia (1).

 

Igielski, -ska – notowane w różnych formach od 1425 r. Od nazwy miejscowej Igły (elbląskie, gmina Stary Targ) lub od wyrazu pospolitego igła albo od igielnik ‘rzemieślnik wyrabiający igły’. W Polsce są 783 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 217 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nowy Sącz (212). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (59), Tarnów (55), Łowicz (48), m. Łódź (46), m. Kraków (45), Płock (43), m. Bydgoszcz (42), Gorlice (39), Szczecin (20), Gdynia (17), Sanok (10-20).

 

Iżowski, -ska – brak notowań. Od nazw miejscowych Jeżów, Jeżewo (częste) lub od kresowego gw. ‘jeż’. W Polsce jest 38 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 8 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kielce (12). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (7), Lubartów (6), Hrubieszów (5), m. Lublin (5), Radzyń Podlaski (1), Garwolin (1).

 

Janowski, -ska – nazwisko notowane w takiej formie od 1386 r. Od nazw miejscowych Janowice, Janów, Janówki (częste), także od imienia Jan. W Polsce jest 14455 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 396 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (906). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (510), m. Poznań (321), Szczecin (314), m. Wrocław (281), m. Kraków (236), Gdańsk (248), m. Bydgoszcz (242), m. Lublin (198), Inowrocław (97), m. Toruń (83), Sanok (25-50), Krosno (1-25).

 

Jasiński, -ska – nazwisko w tej formie notowane od 1392 r. Od nazw miejscowych typu Jasień, Jasienie, Jasieniec, Jasiona, Jasienica. Możliwe także od spieszczenia Jaś. W Polsce jest 38001 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 398 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (2134). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (741), Nowy Sącz (699), m. Kraków (573), m. Wrocław (571), Gdańsk (496), Płock (475), m. Lublin (454), m. Bydgoszcz (437), Szczecin (401), Krosno (100-200), Sanok (50-100).

 

Jaślar – nazwisko notowane w Polsce w licznych wyrazach pokrewnych o 1228 r. Nazwisko o różnym pochodzeniu – najprawdopodobniej od Jasło – nazwy miasta, ale dopuszczalna jest inna geneza: od jasło – ‘żłób dla bydła’ lub od imion na Ja-, typu Jan, Jaczemir, Jaromir. W Polsce jest 170 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 24 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (51). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (18), Brzozów (17), Lesko (12), Złotoryja (11), m. Opole (9), Ustrzyki Dolne (9), Warszawa (6), Bolesławiec (5), Prudnik (4).

 

Jędrzejczyk – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1580 r. Od Jędrzej, gw. formy im. Andrzej. Imię pochodzenia greckiego, od anér, genetycznie andrós ‘mąż’ lub od imion złożonych typu Andrónikos. Imię notowane w Polsce od XII wieku też jako Jędrzej, Ondrzej (stąd także n. miejsc. Odrzechowa). W Polsce jest 9307 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 307 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Radomsko (543). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (380), Warszawa (302), Dębica (292), m. Kraków (236), Szczytno (232), m. Częstochowa (180), m. Wrocław (180), Kielce (172), Skarżysko-Kamienna (171), Sanok (1-50), Krosno (1-50).

 

Józefczyk – nazwisko w różnych formach pokrewnych notowane od XVII w.: Józefczak (1721). Od imienia Józef. Imię pochodzenia hebrajskiego: Joseph, oznaczające pierwotnie ‘niech Bóg pomnoży’. W Polsce imię popularne od średniowiecza. Adaptowane jako Ożep, Jożep, Jożef, na Kresach wschodnich też jako Josyp, Hosyp, Jesyp, Josyf. W Polsce jest 1806 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 122 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (272). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Łańcut (157), Brzozów (144), Kraków (119), Sanok (104), m. Kraków (89), m. Krosno (47), Rzeszów (35), m. Wrocław (30), m. Łódź (28).

 

Kasperkiewicz/Kasperkowicz – forma Kasperkowicz notowana od 1498 r. Od imienia Kasper. Imię znane w Polsce od XIV w., notowane jako Kasper, Kaspar, Gasper, Gaspar, Kasfar. Pochodzenie nie jest pewne, być może wywodzi się z języka perskiego, od kansbar ‘stróż skarbca’. Nazwisko Kasperkiewicz. W Polsce jest 1389 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 124 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Starachowice (155). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (119), Kraków (92), Chełm (46), Jaworzno (46), Trzebnica (43), Hrubieszów (42), Wadowice (39), Warszawa (33), Kluczbork (30), Krosno (11-20), Sanok (1-10). Nazwisko Kasperkowicz. W Polsce są 254 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 29 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (162). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (18), Stargard Szczeciński (11), Gdańsk (7), Poznań (6), Brzozów (6), Pińczów (5), Starogard Gdański (4), m. Olsztyn (4), Środa Wielkopolska (4).

 

Kielar/Kilar – nazwisko notowane w Polsce od średniowiecza. Wywodzi się od niem. n. os. Keller, Kieller, Köler, te od średnio-wysoko-niem. kellaere, kelnaere ‘piwniczny zarządca winnic i czynszu z nich’, albo od średnio-wysoko-niem. koler, köler ‘smolarz, węglarz’. Nazwisko Kilar to wtórne fonet. uproszczenie pierwotnego Kielar. Nazwisko Kielar. W Polsce jest 4471 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 203 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (631). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Łańcut (457), Brzozów (336), Tomaszów Lubelski (310), Sanok (230), m. Rzeszów (146), m. Krosno (145), m. Kraków (122), Jarosław (106), Rzeszów (106). Nazwisko Kilar. W Polsce jest 980 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 79 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (330). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (94), m. Krosno (56), Racibórz (31), m. Rzeszów (31), m. Chełm (23), m. Wrocław (22), m. Kraków (20), Stargard Szczeciński (19), Jarosław (19).

 

Kiełtyka – nazwisko notowane w Polsce od 1382 r. Od stpol. kiełzać, kiełdać (się) ‘chwiać się’ lub od gw. kiełtyka ‘człowiek kołyszący się’. W Polsce jest 2123 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 142 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Gorlice (172). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Olkusz (168), Jasło (160), Tarnów (129), Kraków (66), m. Kraków (63), Myślenice (52), Sosnowiec (42), Przemyśl (41), Krosno (37), Sanok (21-40).

 

Kieroński, -ska – brak notowań, prawdopodobnie od późnego średniowiecza. Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od podst. kier-, por. kir, dawniej kier ‘czarny materiał symbolizujący żałobę’ lub od gw. kierać ‘kierować’, od niem. n. os. Kehr czy też od imienia Kirył (Cyryl). W Polsce są 952 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 96 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Tarnów (202). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Tarnów (89), m. Kraków (48), Bydgoszcz (40), Warszawa (41), Nowa Sól (25), Milicz (11), m. Poznań (24), Nakło n. Notecią (22), Sanok (21), m. Bydgoszcz (11), Proszowice (9).

 

Kijowski, -ska – notowane w Polsce od 1403 r. Od nazw miejscowych typu Kijewice, Kijów (kilka wsi w Polsce) lub od nazwy pospolitej kij. W Polsce jest 2307 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 303 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (326). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Tarnów (142), m. Kraków (132), Sanok (125), Brzozów (77), Warszawa (55), Bolesławiec (48), Sosnowiec (46), Dąbrowa Tarnowska (41), m. Krosno (31), Legnica (16). Duża ilość osób o tym nazwisku mieszka w Milczy i okolicy.

 

Kochański, -ska – nazwisko notowane w tej formie od 1451 r. Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od nazwy miejscowej Kochanie, dziś Kochoń (Włocławskie, gmina Dobrzyń n. Wisłą) lub od niem. n. os. Koch, a ta od średnio-wysoko-niem. koch ‘kucharz’ albo od czas. kochać. W Polsce jest 5447 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 316 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (287). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (129), m. Wrocław (95), m. Białystok (88), Ostrowiec Świętokrzyski (84), m. Bydgoszcz (56), Piaseczno (55), Siemiatycze (50), Krosno (48), Gdańsk (47), m. Lublin (47), m. Toruń (45), Szczecin (45), Siemiatycze (44), m. Olsztyn (44), Sulęcin (39), Sanok (14).

 

Kondracki, -cka – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1629 r., w innych formach od XV w. Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od nazwy miejscowej Kondradziec, później Konrajec (ciechanowskie) lub od imienia Konrad, gw. Kondrad/Kondrat, a to od imienia notowanego w Polsce od XII wieku, genetycznie germańskiego – kuoni ‘śmiały + rat ‘rada’; mniej prawdopodobne jest pochodzenie od niem. n. os. Konder, Kunder, a te od Günther. W Polsce jest 8292 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 245 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Augustów (261). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Białystok (204), Białystok (122), Warszawa (109), m. Wrocław (107), m. Suwałki (87), Sokółka (81), Gdańsk (79), Ełk (75), Nowa Sól (37), Kielce (34), Sanok (29), Krosno (22).

 

Kopecki, -cka – w formach pokrewnych nazwisko notowane od 1386 r. Etymologia wbrew pozorom skomplikowana i niejednolita. Od kopeć ‘dym z sadzą’, a to od kopcić ‘dymić’ lub też od kopiec ‘wzniesienie’. Ale możliwe także pochodzenie od kopać, kopa ‘sterta, kupa’ lub od stpol. kopacki ‘człowiek związany z kopaniem’ (z wymianą samogłoskową). W Polsce jest 1216 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 138 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Kwidzyn (69). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Gniezno (56), Myszków (47), Warszawa (42), Sanok (40), Wrocław (35), m. Zielona Góra (33), Tarnowskie Góry (31), Katowice (19), m. Grudziądz (17), Żnin (16), Płońsk (15).

 

Kornasiewicz (pierw. Kornaszewicz) – nazwisko notowane w Polsce od 1723 r. Wiadomo z aktów sanockich, że właśnie Kornaszewiczowie z Beska już w 1. poł. XVIII w. piastowali godności zastrzeżone szlachcie. Od grupy nazwisk pochodzących od podstawy korn-, por. kornik ‘chrząszcz gryzący drzewo’, korny ‘pokorny’ lub od niem. n. os. Korn. Nazwisko Kornasiewicz. W Polsce jest 201 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 23 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (129). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (8), Mysłowice (8), Piaseczno (7), Warszawa (6), Kielce (5), Katowice (5), Brzozów (5), Pruszków (5), m. Bielsko-Biała (4). Nazwisko Kornaszewicz. Należy do nazwisk bardzo rzadkich. W Polsce jest tylko 15 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 2 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Piaseczno (11). W powiecie Warszawa (4), w powiatach Krosno i Sanok brak osób o takim nazwisku.

 

Kortyna – brak notowań. Od kort, dawniej ‘rodzaj sukna’. W Polsce są 43 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 9 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (12). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzesko (8), m. Kraków (8), m. Tarnów (4), Bielsko-Biała (3), Szczecin (3), Gryfino (2), Mikołów (2), Zabrze (1).

 

Kostka – nazwisko z 1381 r. Od imienia Konstanty (zwłaszcza na terenach wschodnich) oraz od nazwisk pochodzących od kość, deminutivum – kostka. W Polsce jest 5351 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 241 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Racibórz (280). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Katowice (225), Bieruń i Lędziny (195), Krotoszyn (193), Krapkowice (188), Warszawa (129), Sucha Beskidzka (121), Cieszyn (112), Brzozów (106), Sanok (1-25).

 

Kot – nazwisko notowane w Polsce od 1377 r. Od nazwy zwierzęcia kot. W Polsce jest 21833 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 356 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (687). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (644), Jędrzejów (628), Rzeszów (454), m. Lublin (414), Łańcut (406), Łuków (396), Myszków (362), Kielce (345), Wieliczka (339), Sanok (200-300).

 

Kowal/Niekowal – nazwisko Kowal notowane w Polsce od 1387 r., brak konkretnych notowań nazwiska Niekowal. Oba w grupie nazwisk pochodzących ze stpol. kować ‘kuć metal’ lub kowal – nazwisko Niekowal powstało poprzez dodanie przedrostkowej partykuły przeczącej nie. Nazwisko Kowal. W Polsce jest 18538 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 333 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (800). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Przeworsk (549), Biłgoraj (474), Jarosław (426), Warszawa (408), Wieliczka (406), m. Wrocław (383), Nisko (374), Dąbrowa Tarnowska (337), Rzeszów (317), Sanok (50-100), Krosno (1-50). Nazwisko Niekowal. W Polsce jest 117 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 25 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Strzyżów (16). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (11), Siemianowice Śląskie (9), Busko-Zdrój (7), m. Radom (7), Dębica (6), Przemyśl (6), Sanok (6), Zabrze (5), Piekary Śląskie (5).

 

Kozak – notowane w Polsce od 1536 r. Przyszło ze strony wschodniej; od Kozak ‘mieszkaniec dawnej Ukrainy’, ale także kozak ‘pasterz kóz, junak, zabijaka’. W Polsce jest 24438 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 365 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Puławy (1483). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Lublin (886), Warszawa (738), m. Kraków (508), m. Wrocław (447), Lublin (404), Myślenice (399), Kielce (328), Świdnik (307), Kłobuck (306), Sanok (1-100).

 

Kramarz – nazwisko notowane w Polsce od 1406 r. Od kramarz, ze stpol. też kromarz ‘kupiec, sprzedawca’, a to z niem. Kramer ‘handlarz’. W Polsce jest 2332 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 156 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (146). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Wrocław (104), Ropczyce (92), Dębica (91), Nowy Targ (85), Rzeszów (76), Zakopane (69), Łańcut (66), Chrzanów (63), Kraków (63), Sanok (30-45).

 

Kraska – bardzo stare nazwisko notowane w Polsce od 1125 r. Od krasa ‘piękno, uroda’ lub krasić ‘upiększać, maścić’, kraszać ‘krasić’; możliwe także od gw. kraska ‘barwny ptak’. W Polsce jest 5006 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 276 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Łódź (243). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Rzeszów (222), Kielce (167), Piotrków Trybunalski (132), Sokołów Podlaski (106), Ostrów Wielkopolski (105), Warszawa (104), Pabianice (98), Szydłowiec (73), m. Lublin (72), Sanok (38).

 

Krępulec – w Polsce w różnych formach od 1204 r. Pochodzi od pol. krępy ‘niewysoki, lecz mocno zbudowany’. W Polsce jest 88 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 12 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (40). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (12), Środa Wielkopolska (8), Świdnica (6), m. Opole (5), Brzozów (5), Kościan (3), m. Krosno (3), Żory (2), m. Poznań (2).

 

Krężel – nazwisko notowane w Polsce od 1631 r. Od stpol. krężel, kręzel, krędzel ‘część prząślicy’. W Polsce jest 2375 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 176 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Mielec (171). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Olkusz (88), Nowy Targ (79), Jasło (69), Pajęczno (65), m. Piotrków Trybunalski (65), m. Wrocław (59), Nowy Sącz (57), Dębica (51), m. Łódź (47), Krosno (20-30), Sanok (10-20). Krężlowie przybyli do Beska ok. poł. XIX w.

 

Królicki, -cka – nazwisko w licznych formach pokrewnych notowane w Polsce od 1369 r. Od król ‘władca’ lub ‘zwierzę’. W Polsce jest 1384 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 159 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (126). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Oświęcim (103), Przasnysz (72), Warszawa (68), Krosno (67), Częstochowa (58), m. Gliwice (26), m. Wrocław (18), Oława (16), Olsztyn (13), m. Bielsko-Biała (13), Maków Mazowiecki (12), Jasło (12).

 

Krupianik – nazwisko w formie pokrewnej (Krupa) notowane w Polsce od 1204 r. Od krupa, krupy ‘kasza jęczmienna’. W Polsce jest 59 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 8 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (28). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (10), Krosno (8), m. Wrocław (4), m. Kraków (3), Wieliczka (3), Jelenia Góra (2), Wrocław (1).

 

Kuńka – nazwisko notowane w Polsce od późnego średniowiecza. Etymologia niejednolita – od niem. n. os. Kunk, a ta od imion na Kun- lub od niem. apelatywu künkel ‘kądziel’. Ale możliwe też poch. od podstawy kun-, por. kuna ‘zwierzę z rodziny łasicowatych’, dawniej też ‘narzędzie tortur’ lub od imienia Kunrad (Konrad). Pochodzenie od gw. kuń ‘koń’ mało prawdopodobne. W Polsce jest tylko 27 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 3 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (18). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Opole (5), Olesno (4).

 

Kwiatkowski, -ska – nazwisko notowane w formie Kwiatek od 1136 r.(!), w formie Kwiatkowski – od 1386 r. Od nazw miejscowych Kwiatkowce, Kwiatków, Kwiatki (kilka wsi) lub od kwiat, kwiatek. Jedno z najbardziej popularnych nazwisk w kraju. W Polsce jest 65558 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 422 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (3847). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (1837), m. Toruń (1282), m. Bydgoszcz (1180), Inowrocław (1123), m. Wrocław (1105), Gdańsk (1061), Szczecin (862), m. Poznań (801), m. Włocławek (788), Sanok (100-200).

 

Laner – jako nazwisko notowane w Polsce od XVIII w. Od imienia Leonard. Imię znane w Polsce od XIII w. jest pochodzenia germańskiego, od Leonhard, to od leo ‘lew’ + hart ‘mocny, dzielny. W średniowieczu w Polsce wykazywało wahania fonetyczne. Obok form germańskich Leonhard, Lenhard, Lenhart występują postacie spolonizowane Leonard, Leonart, Lenert. W Polsce jest tylko 13 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 5 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (5). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Chorzów (4), Kutno (2), Dzierżoniów (1), Poznań (1).

 

Leszczyński, -ska – nazwisko w tej formie notowane od 1388 r. Od nazw miejscowych typu Leszczyny, Leszczno, dziś Leszno lub od leszczyna ‘gatunek drzewa’, a ta od las. W Polsce jest 24372 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 428 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (1656). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Białystok (536), Chojnice (430), Gdańsk (461), m. Wrocław (461), Szczecin (359), m. Bydgoszcz (319), Płońsk (305), m. Łódź (217), m. Kraków (189), m. Częstochowa (154), Siemiatycze (146), Sanok (50-100)

 

Libowicz – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1497 r. Od prasłow. lib- (?) ‘słaby, chudy’ albo od podstawy lub- (lubić) z przejściem lu- w li-. W Polsce są 82 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 11 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (38). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (20), Strzyżów (8), Olkusz (4), m. Wrocław (3), m. Gliwice (2), m. Wałbrzych (2), Świdnica (2), Rzeszów (1), Zabrze (1).

 

Loś – brak konkretnych notowań odnośnie wieku. Najprawdopodobniej od los ‘przedmiot, za pomocą którego odbywa się losowanie’, może też od niem. n. os. Los, a ta od imienia Nicolaus. W Galicji dopuszczalne jest także, wskutek częstych pomyłek austriackich urzędników, błędne zapisanie –pospolitego w Polsce nazwiska Łoś. W Polsce jest tylko 41 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 9 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (18). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Jaworzno (6), m. Krosno (4), Sanok (4), Dębica (3), Kazimierza Wielka (3), Kłodzko (1), Gryfice (1), Radomsko (1).

 

Łagosz – notowane od 1651 r. Od stpol. łagoda ‘porządek’ lub łagun ‘kładka’. W Polsce są 734 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 77 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzesko (101). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Nowy Sącz (75), m. Kraków (61), Limanowa (29), m. Nowy Sącz (29), Nysa (23), Katowice (23), Bochnia (23), Wadowice (19), Świdnica (17), Krosno (12), Sanok (8).

 

Łącki, -cka – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1387 r. Etymologia wbrew pozorom skomplikowana i niejednolita. Od nazw miejscowych typu Łęki, Łącko lub od łącz ‘gatunek turzycy’ albo apelatywów łączyć, łączka, łąka. Możliwe także od przym. łączny ‘łąkowy’, rzecz. łączny ‘człowiek pilnujący łąki’, też ‘połączony, wspólny’. W Polsce jest 3930 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 241 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Jasło (178) i powiecie Chojnice (178). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (160), Bytów (158), Bochnia (154), Warszawa (147), Limanowa (118), Tarnów (109), m. Tarnów (106), Dębica (104), Sanok (20-30).

 

Małek – nazwisko notowane w Polsce od 1204 r. W grupie nazwisk pochodzących od mały, także od imion złożonych typu Małomir. W Polsce jest 14646 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 337 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nisko (563). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Biłgoraj (534), Janów Lubelski (486), Warszawa (431), Lublin (308), m. Kraków (278), m. Lublin (275), m. Radom (274), Kraków (248), Sanok (222).

 

Marszałek – nazwisko notowane w Polsce od 1389 r., w innych formach 1356 r. Od marszałek ‘w średniowieczu: zarządca dworu królewskiego, później wysoki urzędnik państwowy’ (zapożyczenie z jęz. niem.), dziś: ‘najwyższy stopień wojskowy’. Nazwisko bardzo popularne. W Polsce jest 15736 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 338 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Żywiec (598). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (496), m. Kraków (455), m. Wrocław (396), Krotoszyn (374), Rzeszów (353), Jasło (342), Kraków (295), Sucha Beskidzka (246), m. Łódź (230), Krosno (100-200), Sanok (50-100).

 

Matuszek/Matuszkiewicz – notowane w takiej formie od 1559 r., choć formy z innymi przyrostkami od XII w. Nazwisko odimienne, w grupie nazwisk pochodzących od imienia Maciej. W języku hebrajskim były dwa warianty imienia: mettithejah(u) i mattanejah(u) ‘dar Jahwe’, przejęte do greckiego jako Matthias, Matthauos, Maththaios, a do łacińskiego jako Matthias, Matthaeus. Z form łacińskich w języku polskim powstały trzy imiona: Maciej, Matyjasz (oba pochodzące od wariantu Matthias) i Mateusz (utworzone od Matthaeus). W Kościele prawosławnym od form greckich utworzone zostało imię Matwiej, wtórnie Matfiej. Te cztery imiona, a także ich skrócone formy Mat- i Mac- mieszały się w źródłach historycznych. Tu forma Matuszek powstała od skróconego Matusz. Nazwisko Matuszkiewicz urobiono z kolei od deminutivu Matuszek. Nazwisko Matuszek. W Polsce jest 3964 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 160 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wodzisław Śląski (325). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Cieszyn (296), Leżajsk (169), Opole (166), Krapkowice (165), Wieruszów (146), Strzelce Opolskie (132), Nowy Targ (128), Racibórz (119), Żywiec (112), Sanok (75-100). Nazwisko Matuszkiewicz. W Polsce jest 1478 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 148 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Włocławek (83). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Kraśnik (74), m. Łódź (70), Ostrów Wielkopolski (64), Warszawa (58), Dębica (55), Pleszew (41), Zgierz (40), m. Wrocław (36), m. Kalisz (32), Sanok (0).

 

 

Mazur/Mazurkiewicz – nazwisko w formie Mazur notowane w Polsce od 1425 r., zaś w formie Mazurkiewicz – od 1661 r. Od Mazur ‘człowiek pochodzący z północnego Mazowsza’. Obie formy nazwiska są bardzo popularne. Nazwisko Mazur. W Polsce jest 66888 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 378 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (1576). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Lublin (1489), m. Kraków (1443), m. Wrocław (1429), Mielec (1008), Dębica (931), Kielce (927), Jarosław (752), Katowice (717), Rzeszów (699), Sanok (251-500). Nazwisko Mazurkiewicz. W Polsce jest 16511 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 362 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (851). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Lubaczów (528), m. Wrocław (440), m. Kraków (285), m. Radom (270), m. Bydgoszcz (263), Szczecin (250), m. Lublin (230), Nysa (171), m. Opole (169), Sanok (1-50).

 

Mermer – jedno z najpopularniejszych nazwisk w Besku, które pojawiło się tutaj w początkach XIX w. Najbardziej prawdopodobnie jest poch. niem. od n. os. Meermann, a ta od apelatywu meermann ‘człowiek nieforemny, niekształtny’. Najmniej możliwe jest pochodzenie rum. (wołoskie) od merinda ‘przeżuwać’ (np. w pasterstwie – owca mierędzuje). Ale nie można także wykluczyć zwykłego podobieństwa onomatopeicznego (mruczeć?). W Polsce jest 469 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 33 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (147). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Częstochowa (112), m. Częstochowa (73), Żary (21), Krosno (16), m. Łódź (14), Ząbkowice Śląskie (11), Tomaszów Mazowiecki (9), Bytom (7), Słubice (6).

 

Mikosz – nazwisko notowane w Polsce od 1342 r. W grupie nazwisk poch. od imienia Mikołaj. Imię pochodzenia greckiego, od Nikólaos, a to od nike ‘zwycięstwo’ + laos ‘lud’, do łaciny przejęte jako Nicolaus. Znane w Polsce od XII w., adaptowane do języka polskiego jako Mikołaj (1369), Mikułaj (1399), Nikołaj (1203). W Polsce jest 1396 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 109 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (123). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Gorlice (76), m. Kraków (58), Gliwice (49), Ruda Śląska (47), Brzesko (46), Zabrze (43), Strzelce Opolskie (42), Nowy Sącz (41), Świdnica (39), Sanok (11-20).

 

Mroczkowski, -ska – nazwisko notowane w tej formie od 1386 r., w formie Mroczko – od 1243 r., zaś w formie Mroczek – od XII w. Etymologia niejednolita – od nazw miejscowych Mroczki, Mroczków, Mroczkowice (kilka wsi) lub od mrok, mroczyć albo od mroczek ‘człowiek chorobliwie mrużący oczy’. Możliwe także od imienia Mroczesław. Nazwisko to pojawia się w Besku w 1945 r.; noszą je nowi osadnicy ze Wschodu. W Polsce jest 7555 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 375 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (209). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Ostrowiec Świętokrzyski (185), Łomża (168), Maków Mazowiecki (158), m. Poznań (151), m. Łódź (137), Kolno (136), Gdańsk (133), Grajewo (133), Włocławek (127), Opole Lubelskie (59), Sanok (20-40).

 

Niepewny, -a – brak notowań czasowych. Od przym. niepewny. Nazwisko stosunkowo rzadkie. W Polsce jest tylko 51 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 14 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Kraśnik (17). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (6), Ostrów Wielkopolski (4), Gdańsk (4), Choszczno (4), Szydłowiec (4), Skarżysko-Kamienna (3), Przysucha (3), Stargard Szczeciński (3), Goleniów (1), Gdynia (1).

 

Nowak – notowane w Polsce od 1335 r. Najbardziej rozpowszechnione nazwisko w Polsce! Od nowy lub od nowak ‘człowiek nowy, przybysz, nowy osadnik’. W Polsce jest aż 205536 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 380 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Poznań (6652). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (6059), Warszawa (5167), m. Łódź (4270), Poznań (3449), m. Wrocław (3099), Sosnowiec (2387), Będzin (2360), Katowice (2316), Kraków (2314), Sanok (1-500).

 

Nycz – notowane w różnych formach obocznych od XII w. Od skróconego imienia Mikołaj. Imię pochodzenia greckiego, od Nikólaos, a to od nike ‘zwycięstwo’ + laos ‘lud’, do łaciny przejęte jako Nicolaus. Znane w Polsce od XII w., adaptowane do jęz. polskiego jako Mikołaj (1369), Mikułaj (1399), Nikołaj (1203), na terenach wschodnich jako zdrobnienie: Mik, Nicz, Niczko. Nitsch (1707) i Nitsche to jego niemiecki zapis. W Polsce jest 4343 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 153 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Bielsko-Biała (864). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Oświęcim (327), Pszczyna (309), Krosno (287), Łańcut (278), m. Bielsko-Biała (199), m. Rzeszów (171), Rzeszów (132), Sanok (127), m. Krosno (87).

 

Oleniacz – nazwisko w formach pokrewnych notowane od 1370 r. Etymologia niejednolita – od imion na Ol-, typu stpol. Olena (Helena), Oleksander, Oleksy lub od wschodniosłow. oleń ‘jeleń’, prasłow. olen(?). W Polsce są 574 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 47 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (239). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (133), m. Kraków (29), Kamienna Góra (14), m. Przemyśl (8), Krapkowice (8), Kolbuszowa (7), Lubaczów (7), Przemyśl (6), Krosno (6).

 

Pelczar/Pelczarski, -ska – nazwisko notowane od 1401 r., od czasu kolonizacji niemieckiej, później w licznych wariantach, jak np. Pelczarski – tu brak notowań. Od niem. n. os. Pelz/Peltz, a ta od imienia Balthasar lub od pelz/peltz ‘futro, kożuch, skóra (zwierzęcia)’. Nazwisko Pelczar. W Polsce jest 2508 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 117 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (1005). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Krosno (321), Sanok (104), Brzozów (59), m. Rzeszów (54), Rzeszów (52), m. Tarnów (38), m. Wrocław (38), m. Kraków (37), Jasło (33). Nazwisko Pelczarski. W Polsce jest 1130 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 144 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (138). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (99), m. Lublin (54), Brzozów (64), m. Krosno (49), Kłodzko (16), m. Bielsko-Biała (35), m. Wrocław (32), Szczecin (31), Oleśnica (26), Jelenia Góra (17), Ustrzyki Dolne (13).

 

Penar – w Polsce notowane od średniowiecza. Najprawdopodobniej od niem. n. os. Penner, a ta od potocznej pej. penner – ‘włóczęga’ lub od średnio-wysoko-niem. panne ‘patelnia’. W Polsce jest 1123 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 57 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (654). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (103), m. Krosno (45), m. Gliwice (27), m. Rzeszów (23), m. Wrocław (23), Dzierżoniów (21), Gdańsk (19), m. Kraków (19), Jasło (13). Dużo osób o tym nazwisku mieszka w okolicach Rymanowa, Klimkówki, Królika Polskiego, Deszna i Iwonicza.

 

Pihut – w formach pokrewnych nazwisko notowane w Polsce od 1444 r. Od pigwa (stpol. pigła) lub piguła ‘kula ulepiona z czegoś’ lub ‘lek w postaci kulki’. Jest to nazwisko rzadkie. W Polsce jest tylko 66 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 13 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (13). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Wałbrzych (12), Kłodzko (11), Lubań (9), Kraków (4), Kamień Pomorski (4), Świnoujście (3), m. Bydgoszcz (3), m. Kraków (2), m. Toruń (2).

 

Pilecki, -cka – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1394 r., w formach pokrewnych (Pilec) od 1367 r. Etymologia niejednolita – od nazwy miasta Pilca, dziś Pilica (Katowickie) lub (najprawdopodobniej) od czas. pilić ‘ponaglać, popędzać’, przym. pilny ‘dokładny, nagły’ albo rzecz. piła. W Polsce jest 2357 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 216 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Strzyżów (103). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (84), m. Białystok (76), Szczecin (71), Gdańsk (51), Toruń (49), m. Łódź (35), m. Radom (28), Rzeszów (26), m. Olsztyn (26), Świebodzin (24), m. Wrocław (22), Augustów (22), m. Olsztyn (22), Sanok (6-10).

 

Pitrus – nazwisko notowane w Polsce w różnych formach pokrewnych od średniowiecza. Od imienia Piotr. Imię pochodzenia greckiego, od petra ‘skała, opoka’. W Polsce imię notowane od XII w. Obok postaci Piotr występują w źródłach średniowiecznych: Piotro, Pietr, Pioter, Pieter, Piotyr, Pietyr, a w tekstach niemieckich także Peter, Petir, Piter. W Polsce jest 200 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 17 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (121). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (23), m. Krosno (11), m. Kraków (7), Rzeszów (7), m. Wrocław (5), Jasło (5), Gdynia (4), Tarnowskie Góry (4), m. Toruń (4).

 

Płatek – nazwisko notowane w Polsce od 1417 r. Od plat, płat, dawniej ‘opłata, czynsz’; lub płat – ‘płaski kawał czegoś’ oraz płatek – ‘płaska drobina’ (np. śniegu). W Polsce jest 5422 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 248 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Kraków (383). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (320), m. Kraków (285), Garwolin (235), Myślenice (170), Mielec (157), Ostrowiec Świętokrzyski (150), Mińsk Mazowiecki (124), Będzin (109), Częstochowa (81), Sanok (35).

 

Pojnar – brak notowań. Od poić ‘dawać pić’ lub od pojny ‘służący do pojenia’. W Polsce są 304 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 23 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (87). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (80), m. Krosno (32), Sanok (25), m. Kraków (14), Nowa Sól (8), Świdwin (8), Świdnica (6), Mysłowice (6), Słupsk (5).

 

Polański, -ska – nazwisko notowane w Polsce od 1379 r. Od nazw miejscowych Polany, Polana (częste) lub od Polak, a to od stpol. Polanin; niektóre formy od polana. W Polsce jest 6242 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 326 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nowy Sącz (329). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (306), m. Kraków (303), m. Wrocław (237), m. Łódź (150), Wrocław (129), Katowice (103), m. Częstochowa (89), Sanok (86), Żary (48), Sanok (46), Szczecin (46). Polańscy (Jan Polański) przybyli do Beska prawdopodobnie z Bzianki po I wojnie światowej.

 

Potocki, -cka – nazwisko w tej formie notowano w Polsce od 1400 r. Od nazwy miejscowej Potok (częste) lub apelatywu potok ‘wartki nurt wody płynącej kamienistym korytem’, W Polsce jest 5478 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 287 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (330). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Nisko (201), m. Białystok (139), Mońki (125), m. Poznań (124), m. Kraków (121), Bolesławiec (120), m. Łódź (120), Poznań (79), Gdańsk (56), Środa Wielkopolska (50), Biłgoraj (45), Sanok (10-20).

 

Powroźnik – nazwisko w formie Powrożnik notowane w Polsce od 1414 r. Od powróz ‘gruby sznur’ lub powroźnik ‘wyrabiający powrozy’. W Polsce jest 2387 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 181 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (193). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Częstochowa (107), Częstochowa (101), Przeworsk (99), Busko-Zdrój (78), Wadowice (75), Radomsko (69), Brzesko (68), Lubaczów (66), Kępno (52), Sanok (1-15).

 

Prugar – w Polsce notowane od średniowiecza. Od gw. prug ‘próg’, może też od próg lub od niem. n. os. Brug-, Prug-; od średnio-wysoko-niem. brucker ‘poborca cła na moście’. W Polsce są 443 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 46 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (84). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (46), Sulęcin (39), Warszawa (28), m. Wrocław (26), Sanok (19), m. Wałbrzych (18), m. Krosno (16), Gdańsk (12), Rzeszów (9).

 

Przybyła – notowany w Polsce od 1486 r. Od przybyły ‘przybysz’, ‘ten, co przybył’. W Polsce jest 13112 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 293 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wolsztyn (654). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Racibórz (580), Bielsko-Biała (329), Wodzisław Śląski (327), Katowice (306), Gliwice (304), Cieszyn (284), Krosno (268), m. Poznań (244), Opole (227), Sanok (50-100).

 

Puchalik – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1628 r., ale w innych formach pokrewnych (Puchała) od 1410 r. Od puch ‘pierze, para’ lub czas. puchać, puchnąć, albo przym. opuchły. W Polsce jest 295 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 27 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (87), Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Cieszyn (34), m. Bielsko-Biała (29), Bielsko-Biała (18), Pszczyna (17), Bartoszyce (12), Łańcut (12), Jasło (12), Jastrzębie-Zdrój (11), Sanok (9).

 

Rajter – nazwisko notowane w Polsce w formach pokrewnych od XVI w. Od stpol. rajtar, ratar ‘żołnierz konny’ albo od niem. n. os. Reit, a ta od średnio-wysoko-niem. reit ‘kędzierzawy’. Nazwisko w takim brzmieniu występuje w Besku od 1945 r. Nosi je jeden z osadników zza wschodniej granicy. W Polsce są 433 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 65 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Wrocław (51). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Racibórz (25), Sanok (22), Wałbrzych (22), Biłgoraj (20), Międzyrzecz (17), Pleszew (16), Wołów (16), Trzebnica (13), Poznań (11).

 

Ratajczak – notowane w Polsce od średniowiecza. Od rataj ‘folwarczny pracownik najemny’. W Polsce jest 16458 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 270 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Poznań (2424). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Kościan (902), Poznań (616), Gostyń (567), m. Leszno (518), Leszno (489), Nowy Tomyśl (363), Gniezno (344), Szamotuły (337), Jarocin (337), Sanok (1-100).

 

Rodzinka – nazwisko w Polsce notowane od 1402 r. Od podstawy rod- , por. ‘rodzić, ród, rodzina’ lub od imion złożonych typu Rodomił; dopuszczalne jest także od deminutivum rodzinka. W Polsce są 333 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 24 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (147). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (63), m. Rzeszów (31), m. Krosno (11), Mielec (10), Gorlice (10), Jarosław (10), Brzozów (8), Oświęcim (8), Nowy Targ (5).

 

Roman – nazwisko notowane w Polsce od średniowiecza. Od imienia Roman, notowanego w Polsce od pocz. XIII w., poch. łac., od przym. Romanus ‚rzymski'; Rzymianin; w Polsce też od herbu Roman. W Polsce jest 6520 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 289 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (339). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Przasnysz (267), Tarnów (223), Gorlice (191), m. Kraków (173), Wadowice (127), Szczytno (125), Siedlce (116), Ciechanów (105), Bolesławiec (94), Sanok (25-50).

 

Rybicki, -cka – najwcześniej w różnych formach notowane od 1065 r. Nazwisko odprzymiotnikowe od pol. apelatywu ryba lub od stpol. rybicki – przełożony rybaków. Nazwisko popularne w kraju. W Polsce jest 10666 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w kilkudziesięciu różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (595). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (281), Gdańsk (263), Płock (243), m. Poznań (208), m. Bydgoszcz (202), Koło (175), m. Wrocław (175), m. Toruń (155), Konin (153), Sanok (20-40).

 

Rymar/Rymarowicz – nazwisko w formach pokrewnych notowane w Polsce od 1402 r. (Rymar), Od rymarz, też rymar ‘rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze skóry (siodła, smycze, itp.). Nazwisko Rymar. W Polsce jest 465 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 52 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (74). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (62), m. Kraków (26), Słupsk (23), Warszawa (22), m. Krosno (20), Myślibórz (18), m. Gliwice (18), Stargard Szczeciński (16), Sanok (13). Nazwisko Rymarowicz. W Polsce jest 606 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 72 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (135). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (56), Warszawa (25), Mielec (20), Żary (16), m. Poznań (16), Gniezno (15), Ustrzyki Dolne (15), Krosno (14), Konin (13).

 

Rysz – nazwisko notowane w Polsce od średniowiecza. Od podstaw rys, rysz, ryś, por. stpol. rys ‘rysa’ lub od ryś ‘gatunek dzikiego zwierzęcia’ albo od skrótu imienia Ryszard, znanego w średniowieczu w Polsce w formach Rychard, Rykard – imię pochodzenia germańskiego od richi ‘potężny, mocny’ + hardt ‘silny, odważny’. W Polsce jest 1131 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 84 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (304). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (235), m. Krosno (68), Brzozów (55), Warszawa (29), Jasło (23), Lubin (20), Brodnica (19), Wągrowiec (18), m. Wrocław (17).

 

Rzeniszek – brak notowań czasowych. Od stpol. rżanny, rżany ‘żytni’. W Polsce jest tylko 10 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 2 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (7). Krotoszyn (3). Nazwisko Żeniszek – 0 nazwisk w Polsce

 

Saczewski, -ska – nazwisko w formach pokrewnych notowane w Polsce od 1388 r. (Saczek). Etymologia wbrew pozorom skomplikowana i niejednolita. Najprawdopodobniej od grupy nazwisk poch. od podstawy soczew-, saczew-, por. soczewica ‘roślina motylkowa o jadalnych nasionach’. Możliwe też od nazwy miejscowej Soczewka (płockie, gmina Nowy Duninów), Soczówki (piotrkowskie, gmina Żarnów) lub od od n. os. na Sa-, typu Salomon, Isak (Izaak) albo od sak ‘sieć na ryby w kształcie worka’. Istnieje dużo wariantów słowotwórczych tego nazwiska. W Polsce jest 114 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 25 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Olecko (19). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (13), m. Wrocław (12), m. Siedlce (10), m. Suwałki (9), Warszawa (6), Gołdap (5), Suwałki (3), Węgrów (3), Grajewo (3) Zamość (2), m. Rybnik (2), Siedlce (2), Lesko (2).

 

Schmidt/Szmyd/Szmyt – nazwisko notowane w Polsce od średniowiecza. Od niem. schmied ‘kowal’ i n. os. Schmied, Schmid. Nazwisko Schmidt. W Polsce jest 5134 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 270 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Poznań (327). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Bydgoszcz (210), Puck (164), m. Wrocław (141), Warszawa (118), Gdańsk (99), Zabrze (97), Chojnice (86), Opole (85), Poznań (83), Sanok (1-25). Nazwisko Szmyd. W Polsce jest 2107 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 127 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (407). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (404), m. Krosno (179), Sanok (69), m. Wrocław (45), Przemyśl (45), m. Kraków (43), Ustrzyki Dolne (43), Jasło (37), m. Bydgoszcz (36). Nazwisko Szmyt. W Polsce jest 3570 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 219 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Poznań (343). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Szamotuły (124), Poznań (118), m. Bydgoszcz (108), Piła (66), Zduńska Wola (64), Czarnków (63), Leszno (56), Inowrocław (51), m. Gorzów Wielkopolski (51), Sanok (0).

 

Segin – nazwisko rzadkie, notowane od czasów współczesnych. Od niem. n. os. Siegen lub od wschodniosłow. Sega, a ta od Sergiej. W Polsce są 164 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 24 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Kętrzyn (47). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Ostróda (19), Bartoszyce (12), Sanok (9), Sosnowiec (8), Garwolin (7), Szczecin (6), Jarosław (6), m. Opole (5), Jasło (5).

 

Semenowicz – nazwisko w różnych formach pokrewnych notowane w Polsce od średniowiecza. Od imienia Szymon, poch. hebrajskiego, gdzie występowało w dwóch formach: Shime’on, Shim’on i znaczyło pierwotnie ‘Bóg wysłuchał’. Dwie formy hebrajskie przekształciły się w dwa imiona: Simeon i Simon. Pierwsze upowszechniło się w Kościele wschodnim, drugie w zachodnim. W Polsce imię notowano od XII w. Obok Szymon występują postaci Szyman, Szymun. Od XIV w. występują w źródłach stpol. formy zlatynizowane: Simeon, Semeon. W językach wschodniosłow. spotykane są formy Semen, Semien, skąd forma Siemion, używana w średniowieczu na Kresach wschodnich. W Besku jest to nazwisko nowe – pojawia się od 1945 r., po przyjściu nowych osadników ze Wschodu. W Polsce jest 749 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 92 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzeg (70). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Biała Podlaska (46), Warszawa (44), Białogard (38), Oława (23), m. Wrocław (22), Sanok (21), Czarnków (20), Inowrocław (16), Lubin (15).

 

Skubel – nazwisko notowane w Polsce w formach pokrewnych od 1404 r. W grupie nazwisk pochodzących od skubać ‘wyciągać, wyrywać’. W Polsce są 332 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 38 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Grodzisk Wielkopolski (77). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Poznań (45), Sanok (36), Poznań (30), Dębica (28), Krosno (13), Jasło (8), Nysa (7), Żagań (7), Nowy Tomyśl (7).

 

Smoleń/Smolik – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1382 r. Od smoła ‘maź’ lub smolić ‘palić, powlekać smołą, brudzić’. Smolik to nazwisko deminutywne. Nazwisko Smoleń. W Polsce jest 5734 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 242 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Limanowa (529). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Tarnów (326), Krosno (202), m. Kraków (195), Brzesko (183), Nowy Sącz (181), m. Nowy Sącz (170), m. Tarnów (166), Brzozów (159), Mielec (159), Sanok (25-50). Nazwisko Smolik. W Polsce jest 1434 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 131 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sucha Beskidzka (113). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Tarnów (69), Wadowice (51), m. Krosno (49), Chrzanów (47), Żywiec (41), Łuków (41), Cieszyn (41), Jaworzno (40), Ruda Śląska (36), Sanok (10-20).

 

Sobota – nazwisko notowane w Polsce od 1418 r. Od sobota ‘szabat, siódmy dzień tygodnia’. Mało prawdopodobne od imion złożonych typu Sobiesław lub od zaimka sobie czy też od Sobiestian (Sebastian). W Polsce jest 6657 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 275 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (300). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Myszków (197), Opole (192), Brzozów (191), Gliwice (158), Prudnik (133), Katowice (127), Biała Podlaska (125), Krapkowice (124), Otwock (116), Sanok (76-100), Krosno (1-25).

 

Stapiński, -ska – nazwisko notowane w Polsce od XVI w. Od imienia Eustachy, notowanego w Polsce od XIII w. Pochodzi z gr. Eustachios, Eustachus, a to od eu ‘dobrze’ + stachus ‘kłos zboża, potomstwo’; przejęte przez jęz. łac. w formie Eustachius. W Polsce nastąpiło pomieszanie z innym imieniem Eustacy, poch. od gr. Eustathios (z eustathes ‘dobrze postawiony, zdrowy’). Imię pierwsze realizowane było w Polsce w formach Awstach, Abstach, Jawczach, drugie jako Awstacy, Abstacy, Jawstacy, na Kresach wschodnich jako Ostap, Ostaf, Ostafiej. Nazwisko to powstało właśnie z tych form wschodnich (Ostap). W Polsce jest 314 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 47 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (85). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (62), Brzozów (31), Chodzież (9), m. Wrocław (8), m. Krosno (5), m. Kraków (4), Katowice (4), Limanowa (4), m. Lublin (4), Nowy Sącz (4), Prudnik (4), Przemyśl (4), Żary (4), Brzeg (3), Warszawa (3).

 

Such – nazwisko notowane w licznych formach pokrewnych od 1405 r. Od przym. suchy ‘chudy, smukły, wyschły’. W Polsce jest 808 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 69 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (273). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Krosno (70), Wołów (43), m. Wrocław (43), m. Rzeszów (31), Warszawa (26), Jasło (20), Janów Lubelski (14), Rzeszów (13), Kłodzko (12), Sanok (6-10).

 

Suwała – notowane od XVI w. Od suwać ‘zmieniać miejsce; iść, poruszać się posuwiście’. W Polsce jest 3033 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 195 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Radom (277). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (253), Zwoleń (199), Warszawa (131), Brzozów (110), Radom (94), Płock (64), m. Kalisz (57), m. Łódź (55), Dąbrowa Górnicza (48). Nazwisko to bardzo często występuje w gminie Besko i w okolicy.

 

Szafran/Szafraniec – nazwisko Szafran notowane w Polsce od 1401 r., nazwisko Szafraniec – od 1376 r. Od szafran ‘krokus’ lub ‘przyprawa ze sproszkowanych znamion krokusa’. Nazwisko Szafraniec też od szafraniec dawniej ‘człowiek o rudych włosach’, lub ‘krokus; przyprawa kukuruma, tzw. szafran indyjski’. Szafran/Szafraniec to prawdopodobnie skrócenie występującego w Besku od XVI w. nazwiska Szafrański. Nazwisko Szafran. W Polsce jest 4734 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 269 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (225). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Opole Lubelskie (185), Chrzanów (112), Bełchatów (111), m. Poznań (110), m. Wrocław (107), Warszawa (101), Wieluń (85), m. Łódź (77), m. Lublin (77), Sanok (25-50). Nazwisko Szafraniec. W Polsce jest 4206 osób o nazwisku Szafraniec. Zamieszkują w 222 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (284). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Kielce (216), Myślenice (176), Mikołów (155), Busko-Zdrój (137), Biłgoraj (115), Warszawa (114), Sucha Beskidzka (92), Oświęcim (92), m. Wrocław (90), Sanok (1-25).

 

Szajna – nazwisko notowane w Polsce od średniowiecza. Od niem. n. os. Sein, a ta od seine ‘jego’, dawne: ‘mały, krótki’. W Polsce jest 1325 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 90 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (328). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (184), Rzeszów (90), Sanok (78), m. Krosno (63), m. Rzeszów (58), Jasło (29), Gdynia (21), m. Wrocław (20), m. Bydgoszcz (20).

 

Szałankiewicz – nazwisko ruskie, notowane od średniowiecza. Najpopularniejsze nazwisko w gminach Besko i Zarszyn, ale także w Krośnie. Od białoruskiej n. os. Szałan. W Polsce jest 577 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 45 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (285). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (50), Oława (31), m. Kraków (27), m. Krosno (16), Lesko (10), Sławno (10), m. Zielona Góra (10), m. Wrocław (8), Gdańsk (8).

 

Szczęsny, -a – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1476 r. Od szczęście lub od stpol. szczeście ‘pomyślność, zadowolenie’. Także od kalki łac. imienia Felix ‘szczęśliwy’. W Polsce jest 14295 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 388 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (925). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Wołomin (450), m. Łódź (320), Mińsk Mazowiecki (270), m. Radom (252), Radom (233), Pajęczno (197), Wodzisław Śląski (167), Nowy Sącz (104), m. Wrocław (108), Katowice (103), Szczecin (103), Aleksandrów Kujawski (97), Krosno (100-150), Sanok (25-50).

 

Szuba – nazwisko notowane w Polsce od 1386 r. W grupie nazwisk poch. od szuba ‘wierzchnie okrycie podbite futrem’; por. też gw. szubać ‘pchać, posuwać powodując szmer’. W Polsce jest 6891 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 273 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (524). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Mińsk Mazowiecki (462), Warszawa (360), Brzesko (187), m. Kraków (156), m. Wrocław (155), Września (152), Nowy Targ (146), m. Poznań (135), Gniezno (128), Krosno (50-100), Sanok (50-100).

 

Szul/Szulik – nazwisko notowane w Polsce od XVII w., w formach pokrewnych – od 1619 r. Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od słow. imion złożonych typu Sulisław, Sulimir lub od niem. apelatywu Schulze ‘wójt, sołtys’ i n. os. Schultz, Schulz. (por. niem. Schultheiß – sędzia, ten który wskazuje winnego, a to od formy zlatynizowanej scultetus – osoba będąca przedstawicielem lokalnej społeczności, przeważnie wiejskiej). Szulik to forma dzierżawcza (odojcowska) lub deminutywna od nazwiska Szul. Nazwisko Szul. W Polsce jest 1692 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 138 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (200). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (128), Brzozów (120), m. Wrocław (67), m. Kraków (47), Łańcut (46), Nysa (45), Rzeszów (44), Jarosław (43), Żary (43). Nazwisko Szulik. W Polsce jest 2319 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 104 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Rybnik (482). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Rybnik (450), Wodzisław Śląski (195), Żory (117), Jastrzębie-Zdrój (110), Warszawa (84), Ruda Śląska (51), Nowa Sól (41), Piaseczno (39), Racibórz (38), Sanok (1-25), Krosno (0).

 

Szybka – nazwisko notowane od XVIII w. Jedno z najbardziej częstych nazwisk w gminie Besko. Od przym. szybki – ‘prędki, porywczy’. W Polsce jest 631 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 57 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (131). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Siedlce (47), Sokołów Podlaski (35), Kłodzko (27), Gdańsk (27), m. Kraków (27), Busko-Zdrój (26), m. Siedlce (25), Krosno (24), Łosice (23).

 

Szyndler/Szyndlar – nazwisko w obu wersjach notowane w Polsce od średniowiecza: Szyndler (1402), Szyndlar (1425). Od szyndlar ‘wyrabiający gonty, dekarz’ lub od niem. n. os. Schindler, a ta z średnio-wysoko-niem. schindeler ‘wyrabiający gonty, dekarz’. Możliwe także, po przekształceniu, od szyndel, szyndzioł ‘gont’ lub od niem. n. os. Schindel, a ta z średnio-wysoko-niem. schindel ‘gont’. Nazwisko Szyndler. W Polsce są 932 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 106 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Jaworzno (71). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (54), Łuków (44), Mysłowice (40), Opole (32), m. Opole (28), m. Łódź (26), Bytom (25), Rybnik (24), Szczecin (22), Sanok (10-15). Nazwisko Szyndlar. W Polsce jest 205 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 34 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (32). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (20), Sanok (15), Wołów (13), Żagań (9), m. Kielce (9), Złotoryja (8), Katowice (8), Nowa Sól (7), m. Rzeszów (6).

 

Śliwa/Śliwiak/Śliwka – nazwisko w licznych formach pokrewnych notowane od średniowiecza: Śliwa (1482), Śliwka (1373) lub od XVIII w.: Śliwiak (1766). Od śliwa ‘drzewo lub krzew owocowy’ lub ‘owoc drzewa śliwowego’; możliwe też od gw. śliwać ‘zlewać’. Nazwisko Śliwa. W Polsce jest 14532 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 322 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (844). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Limanowa (578), Gorlice (535), Przeworsk (331), Wadowice (301), Warszawa (280), Żywiec (270), m. Wrocław (240), Kielce (231), Nowy Sącz (228), Sanok (1-50), Krosno (1-50). Nazwisko Śliwiak. Nazwisko to „przyszło” do Beska prawdopodobnie z Mrzygłodu i okolic. W Polsce jest 715 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 88 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (115). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Słupsk (35), Ustrzyki Dolne (33), Przemyśl (31), m. Przemyśl (30), m. Częstochowa (25), Białogard (25), Wołów (22), Myślibórz (21), Piła (14), Krosno (1-5). Nazwisko Śliwka. W Polsce jest 4780 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 254 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Cieszyn (498). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (129), Ostrowiec Świętokrzyski (121), Bielsko-Biała (118), Wyszków (118), Tomaszów Mazowiecki (110), m. Wrocław (91), Koło (82), Katowice (80), Kolno (72), Sanok (40-60), Krosno (41-60).

 

Śmietana – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1405 r. Od śmietana ‘tłusta substancja zbierająca się na powierzchni mleka’ lub od stpol. śmiatać, śmietać ‘zmiotać’. W Polsce jest 2921 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 163 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (198). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Jasło (192), Nowy Targ (121), Myślenice (114), Brzozów (91), Żory (90), Nowy Sącz (83), Rybnik (75), Katowice (72), Tychy (67), Sanok (20-40), Krosno (1-20).

 

Teleżyński, -ska – nazwisko notowane w Polsce od XVI w. Od telega, też dawne kresowe (z rosyjskiego) telaga, telęga, talaga, teliga ‘prosty wóz gospodarski’. W Polsce jest 110 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 24 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (35). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (13), Krosno (10), Gdynia (6), Płock (5), Lębork (5), Piła (5), Prudnik (5), Gdańsk (4), Sopot (4), Głubczyce (3), Chodzież (2).

 

Toczek – nazwisko notowane w Polsce od 1413 r. Od toczyć ‘obracać, przesuwać, wprawiać w ruch’ albo tok ze stpol. ‘naczynie na płyny, beczka; część rzędu końskiego’; możliwe także od toczek – dawniej ‘krążek, obwódka’. W Polsce jest 3039 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 196 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Nowy Sącz (281). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Brzozów (256), Nowy Targ (119), Starogard Gdański (99), Dąbrowa Tarnowska (95), Gdańsk (93), Sucha Beskidzka (89), Zakopane (86), Rzeszów (81), m. Kraków (70), Sanok (25-50).

 

Turek – notowane od 1397 r. Początkowo od podstawy tur-, por. ‘tur, turkać, turczeć’, od XVI w. i później także od Turek, Turczyn. W Polsce jest 15063 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 345 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (481). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: powiat Krosno (425), Nowy Sącz (389), m. Kraków (388), m. Częstochowa (341), Stalowa Wola (307), Łódź (292), Częstochowa (262), Wadowice (253), Starachowice (233), Sanok (1-50).

 

Tworzydło – nazwisko w formach pokrewnych notowane w Polsce od wczesnego średniowiecza: Tworzysz (1175), Tworzyjan (1237). Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od tworzyć ‘być sprawcą czegoś nowego; komponować, pisać, malować itd.’ lub od stpol. tworzydło ‘forma do wyciskania sera’; także od imienia Tworzyjan, które stanowiło polską adaptację imienia Florian. W Polsce jest 1181 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 80 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Bochnia (261). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (115), Przemyśl (74), Rzeszów (71), Stalowa Wola (44), m. Wrocław (36), m. Przemyśl (34), Przeworsk (31), Jarosław (24), m. Nowy Sącz (24), Sanok (1-10), Krosno (0).

 

Wacław/Waclawski, -ska – nazwiska notowane w Polsce od późnego średniowiecza. Od imienia Wacław, które stanowi nowszą postać imienia złożonego Więcesław, Więcław. Zmiana nastąpiła w okresie średniowiecza pod wpływem języka czeskiego (od imion Wacław, Wasyl, Wawrzyniec). Nazwisko Wacław. W Polsce jest 769 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 72 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wadowice (81). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Rzeszów (79), Krapkowice (76), Zakopane (76), Rzeszów (34), Międzychód (31), Opole (20), Sanok (19), Kraków (17), Prudnik (17), Krosno (0). Nazwisko Wacławski. W Polsce jest 1446 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 149 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (157). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (85), Sanok (60), Zgierz (47), m. Grudziądz (37), Szczytno (36), m. Łódź (31), Mielec (24). m. Przasnysz (18), Przasnysz (17), Grudziądz (15), Grodzisk Mazowiecki (15).

 

Wais/Wajs – nazwisko notowane w Polsce od 1466 r., choć z pewnością znane wcześniej (od XIV w., czasów kolonizacji niemieckiej). Od niem. weiss ‘biały (głównie kolor włosów)’. Nazwisko Wais. W Polsce jest 395 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 42 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (163). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Krosno (34), Warszawa (16), Sanok (15), m. Wrocław (13), Nowa Sól (11), Jasło (11), Przeworsk (9), Puławy (9), Opole Lubelskie (8). Nazwisko Wajs. W Polsce jest 2486 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 205 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Wolsztyn (117). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Lipsko (92), m. Radom (86), m. Krosno (85), Grodzisk Wielkopolski (71), Warszawa (64), Radom (56), m. Łódź (51), Bytom (51), m. Częstochowa (49), Sanok (1-15).

 

Węgrzyn/Węgrzyniak/Węgrzynowski, -ska – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1390 r. Od Węgier ‘członek ludu ugrofińskiego zamieszkującego tereny dzisiejszych Węgier’. Ich nazwa pochodzi prawdopodobnie od tureckiego onogur, ogur ‘dziesięć strzał’, czyli dziesięć plemion, pokoleń (były to wędrowne plemiona Hunów, które w V i VI w. miały swoje siedziby na Uralu i środkowym Powołżu. Na przeł. IX i X w. przybyły na teren dzisiejszej Niziny Węgierskiej – wg legendy było ich właśnie dziesięć). Za pośrednictwem najbliższych sąsiadów – Słowian – nazwa ich przeszła na zachód Europy (pol. Węgrzy, łac. Hungari, niem. Ungarn). Wg innych opinii nazwy Hungari i Hungaria (‘ziemia Hunów’) łączą się bezpośrednio z nazwą ludu Hunów, wywodzą się od pierwiastka qun ‘siła’. Nazwisko Węgrzyn najprawdopodobniej wtórne od Węgrzyn ‘Węgier’ lub ‘człowiek przybyły z Górnych Węgier, czyli dzisiejszej Słowacji’. Ale możliwe też rodzime pochodzenie (Rudnicki), które wiąże się z apelatywem węgry: wągry ‘pryszcz, krosty na twarzy’, por. (wągry) węgry ‘pryszcze; larwy tasiemca’. Nazwisko Węgrzyn. W Polsce jest 11518 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 297 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (609). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Dębica (445), Krosno (361), Mielec (340), Jasło (337), Limanowa (304), Myślenice (279), Kielce (232), m. Wrocław (224), Nowy Targ (205), Sanok (100-150). Nazwisko Węgrzyniak. W Polsce są 984 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 85 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Biała Podlaska (184). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Nowy Targ (93), Jarosław (59), Sanok (57), Krosno (56), Zakopane (40), Warszawa (38), Ząbkowice Śląskie (28), m. Biała Podlaska (22), m. Kraków (22). Nazwisko Wegrzynowski. W Polsce jest 1821 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 184 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Radom (99). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Tomaszów Mazowiecki (92), Brodnica (84), m. Łódź (83), Gdańsk (60), Warszawa (59), Krosno (55), Nowy Sącz (53), m. Radom (41), Sanok (38), Działdowo (29).

 

Wielobób – nazwisko znane w Polsce od pocz. XV w. Od imion złożonych typu Wielimir, Wielisław lub od wiele + rzecz. W Polsce jest 126 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 10 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (74). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (30), m. Kraków (7), Brzozów (4), Jasło (4), Przeworsk (3), Słubice (1), Mielec (1), Ostróda (1), m. Lublin (1).

 

Wilk – bardzo stare nazwisko, notowane od XII w. Od nazwy zwierzęcia wilk. W Polsce jest 35172 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 367 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (1249). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Rzeszów (1011), Kolbuszowa (855), Mielec (563), Tarnobrzeg (554), m. Rzeszów (535), m. Łódź (532), m. Wrocław (523), Kraków (508), Ruda Śląska (466), Krosno (300-400), Sanok (100-200).

 

Winiarski, -ska – nazwisko notowane w Polsce w tej formie od 1609 r., w formach pokrewnych od średniowiecznych: Winiarz (1395). Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od nazwy miejscowej Winiary, dawniej Winary (kilka wsi) lub od podstawy win-, por. wino ‘napój otrzymywany przez fermentację moszczu z winogron’ lub ‘kolor w kartach, pik’, winić, wina ‘występek, błąd’, dawniej ‘kara pieniężna, grzywna’. W Polsce jest 12564 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 364 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (472). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (316), Radom (300), Lublin (294), m. Kraków (267), m. Wrocław (267), m. Radom (225), Strzyżów (212), m. Toruń (220), m. Lublin (180), Sanok (50-100).

 

Wojtasik – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1703 r., w innych formach pokrewnych od średniowiecza: Wojtek (1382), Wojtasz (1428). Od imienia Wojciech, w formie augmentatywnej Wojtach lub od wójt. W Polsce jest 6688 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 273 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (284). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (263), Pińczów (154), Częstochowa (137), m. Wrocław (135), Ostrzeszów (123), m. Kielce (121), m. Kraków (121), m. Częstochowa (119), Kozienice (114), Sanok (1-25), Krosno (1-25).

 

Wolański, -ska – nazwisko notowane w tej formie od 1444 r., w innych formach pokrewnych od średniowiecza: Wolanowski (1391). Etymologia skomplikowana i niejednolita. Od nazwy miejscowej Wola (liczne) lub Wolany, ale możliwe też od imion złożonych typu Wolimir lub od czas. woleć ‘dawać czemuś pierwszeństwo’, rzecz. wola – dawniej ‘zwolnienie od powinności wobec właściciela ziemi’, też ‘zdolność do świadomego wyboru’. W Polsce jest 3920 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 271 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (165). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (150). m. Wrocław (150), Sanok (101), Jarosław (83), m. Częstochowa (54), Stargard Szczeciński (46), Przemyśl (45), Brzeg (41), Busko-Zdrój (40), Stargard Szczeciński (37), m. Częstochowa (35), m. Gliwice (35), Bolesławiec (34), Szczecin (34).

 

Wołczański, -ska – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od XVI w., w formach pokrewnych od średniowiecza: Wołczko (1404), Wołczek (1439), Wołczenko (1488). Od ukr. wołk (wilk). W Polsce są 423 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 45 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (198). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Sanok (27), m. Krosno (26), Świdnica (18), Kłodzko (15), Namysłów (14), Brzeg (13), Mielec (10), Chorzów (6), m. Rzeszów (4), Rzeszów (4), m. Łódź (4), Strzelce Opolskie (4).

 

Wrona – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1374 r. Od wrona ‘ptak z rodziny krukowatych’. W Polsce jest 17747 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 329 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Kraków (1015). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Tarnów (418), Lublin (354), m. Kielce (344), Tarnów (330), Kielce (317), Warszawa (314), Starachowice (304), Krasnystaw (301), Bielsko-Biała (286), Sanoki (50-100), Krosno (50-100).

 

Wróbel – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1424 r. Od wróbel, ze stpol. wróbl ‘mały ptak z rodziny łuszczaków’. Nazwisko bardzo popularne. W Polsce jest 50862 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 378 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (1127). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (930), Wadowice (789), m. Wrocław (740), Katowice (735), Żywiec (656), Rzeszów (641), Bielsko-Biała (604), m. Łódź (591), Konin (578), Sanok (200-300), Krosno (100-200)

 

Zajączkowski, -ska – w takiej formie notowane od 1387 r., w formach pokrewnych – od. poł. XIII w. Pochodzi od nazw miejscowych Zajączków (Piotrkowskie, gmina Mniszków), Zajączkowo (poznańskie, gmina Pniewy) lub od deminutivum zajączek, a ten od nazwy pospolitej zając, też zajc, gw. zajk. W Polsce jest 4895 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 321 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Warszawa (580). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Łódź (370), m. Wrocław (278), m. Kraków (174), Kłodzko (176), Gdańsk (158), Szczecin (152), Dzierżoniów (53), m. Białystok (111), m. Poznań (115), Brzeg (50), Krosno (10-30), Sanok (10-30).

 

Zakarczmenny, -a/Zakorczmenny – brak notowań w Polsce. Od zakarczemny ‘leżący za karczmą’. Nazwisko Zakarczmenny. W Polsce są tylko 3 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują tylko w jednym powiecie Sanok (3). Nazwisko Zakorczmenny. W Polsce jest tylko 7 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 3 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w m. Rzeszów (3), Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Kraków (3), Sanok (1 – prawdopodobnie był to zmarły w 2010 r. Franciszek Zakorczmenny z Beska).

 

Zawada – w Polsce notowane od 1410 r. Od zawada ‘przeszkoda’, dawniej też ‘kora; skaza’ lub od nazwy miejscowej Zawada (liczne). W Polsce jest 13265 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 334 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Żywiec (562). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Warszawa (414), Cieszyn (362), Otwock (339), m. Wrocław (250), m. Kraków (228), Bolesławiec (222), m. Łódź (194), Kłobuck (190), m. Częstochowa (167), Sanok (1-50).

 

Zawojski, -ska – nazwisko w tej formie notowane w Polsce od 1488 r. Od nazwy miejscowej Zawoja (Małopolskie, gmina Zawoja) lub od zawołać ‘krzyknąć’, dawniej ‘powołać na stanowisko’. W Polsce jest 478 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 93 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (33). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Białystok (28), Świdwin (25), Krosno (24), Biłgoraj (23), m. Krosno (21), Racibórz (21), Warszawa (20), Stalowa Wola (9), Nisko (9), Giżycko (8), Drawsko Pomorskie (7)

 

Ziemiański, -ska – w Polsce formy pokrewne od połowy XV w. Wbrew pozorom, nie jest to wcale tak bardzo popularne nazwisko. Poch. od ziemia lub ziemianin – dawniej ‘chłop osiadły na wsi’. W Polsce jest 1438 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 133 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Brzozów (183). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (70), Sanok (107), m. Kraków (50), Zielona Góra (20), Oława (42), Warszawa (40), m. Rzeszów (25), Ostrów Wielkopolski (30), Legnica (30), Turek (17), Czarnków (17).

 

Zima – nazwisko notowane w Polsce od 1748 r. Od nazwy pory roku zima lub jej cech (ostrość, oziębłość, zimno). W Polsce jest 1662 osoby o tym nazwisku. Zamieszkują w 121 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Krosno (432). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Dębica (236), m. Krosno (67), Warszawa (39), Ropczyce (32), Szczecin (30), Sztum (29), Tarnów (28), Gdańsk (28), Rawa Mazowiecka (27), Sanok (1-15).

 

Zubik – nazwisko notowane w Polsce od 1662 r. Pochodzi od ukr. lub czes. zub ‘ząb’, tu jako deminutivum zubik – ‘ząbek’. W Polsce jest 777 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 85 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (119). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: Krosno (97), Brzozów (41), Biała Podlaska (34), Przemyśl (29), m. Wrocław (24), Warszawa (20), m. Przemyśl (19), Zgorzelec (17), Siemiatycze (17).

 

Żółkiewicz – brak konkretnych notowań w Polsce do tej formy nazwiska, w formach pokrewnych występuje od średniowiecza Od żółty. W Polsce jest 687 osób o tym nazwisku. Zamieszkują w 90 różnych powiatach i miastach. Najwięcej zameldowanych jest w powiecie Sanok (71). Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: m. Gliwice (46), Brzozów (36), Pyrzyce (26), m. Wrocław (25), Szczecin (20), Nowa Sól (19), m. Przemyśl (18), m. Elbląg (18), m. Rzeszów (16), Krosno (6-10).

 

 

 

Nazwisko(a): Bagier, Barud, Bołd, Cetnar, Ciosek, Cypcar, Fajkiel, Fidlar, Fydrych (Grydyk), Grysztar, Jakubowicz, Jóź (Juź), Kasperkowicz, Kielar (Kilar), Kinel, Krukar, Litwin, Nycz, Pelczar, Pulnar (Penar), Prugar, Prync, Puchalski, Rajchel, Romp, Rygiel, Zych

Miejsce(a): Klimkówka

 

Opracowywałem ludzi urodzonych w miejscowości Klimkówka. Mam wykaz i informacje niemalże wszystkich urodzonych tam ludzi w latach 1750-1850. Przedstawiciele rodzin: Bagier, Barud, Bołd, Cetnar, Ciosek, Cypcar, Fajkiel, Fidlar, Fydrych (Grydyk), Grysztar, Jakubowicz, Jóź (Juź), Kasperkowicz, Kielar (Kilar), Kinel, Krukar, Litwin, Nycz, Pelczar, Pulnar (później Penar), Prugar, Prync, Puchalski, Rajchel, Romp, Rygiel, Zych. Posiadam również opracowania do 1900 wybranych rodzin z tejże miejscowości: Krukar, Puchalski, Rygiel, Kinel, Wais, Kasperkowicz. Ja sam poszukuję potomków i członków owych rodzin. Będę wdzięczny za każdą okazaną pomoc. Interesują mnie również powiązania Klimkówki z Iwoniczem, Posadą Górną, Rymanowem i Desznem.

 

 

[1] Zob. Górny Marek, Rodzina chłopska w świetle swoich antroponimów. Studia nad kulturą nazewniczą wsi pałuckiej w XVII wieku. Wrocław 1993, s. 27-29.

[2] Tę przybliżoną liczbę (błąd szacunkowy może wynosić 10%) podaję na podstawie licznych zapisków dokumentalnych (Fastnacht, zapiski Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie – rok 1908, Żereła i in.), kościelnych ksiąg metrykalnych (od 1787 r.), listy wywiezionych na Ukrainę i listy nowych osadników ze wschodu oraz współczesnych zapisów metrykalnych (gł. szkolnych ksiąg uczniów i książek telefonicznych).

[3] Z 587 współczesnych zinwentaryzowanych nazwisk (tzn. nazwisk osób zameldowanych w Besku, Mymoniu i Porębach w latach 1950-2010) ze zrozumiałych względów (objętość!) podano analizę etymologiczną tylko części (177 nazwisk). Ustalając listę zameldowanych w Besku w ciągu ostatnich 60 lat, korzystałem przede wszystkim ze szkolnych ksiąg uczniów (od 1950 r.), ale także z książek telefonicznych, tablic na cmentarzu i innych dostępnych źródeł. Błąd niedoszacowania może wynosić kilka procent.

[4] Prawdopodobnie to zmieniona forma nazwiska Nygus, znanego w Besku w latach 50., 60. i 70. Forma Negus została zapisana w książce telefonicznej województwa krośnieńskiego (1998).

[5] Informacje etymologiczne i dane zebrano z następujących książek: Rymut Kazimierz, Nazwiska Polaków. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1991.; Zawadzki Jarosław Maciej, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce. Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media – Świat Książki, Warszawa 2002.; Bystroń Jan Stanisław, Nazwiska polskie. Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, Warszawa 1993. Wykorzystano także różne statystyczne strony internetowe, zajmujące się antroponimiką (np. www.moikrewni.pl).