III. 13. Dzienne Centrum Aktywności na Rzecz Osób Upośledzonych Umysłowo

Działające w Besku Dzienne Centrum Aktywności (DCA) jest niepubliczną, specjalistyczną placówką działającą przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym – Koło w Haczowie. Przeznaczone jest dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych z upośledzeniem umysłowym, ze sprzężonym kalectwem i chorobami, które wymagają specjalistycznej opieki.

Beskie DCA działało początkowo jako świetlica terapeutyczna, spełniając rolę integracyjną, ponieważ w zajęciach, które odbywały się raz w tygodniu, brały udział zarówno osoby niepełnosprawne, jak i pełnosprawne (głównie uczniowie ze szkoły w Besku). Spotkania odbywały się w budynku Szkoły Podstawowej Besku, w jednej z sal lekcyjnych w godzinach popołudniowych.

Pierwszym terapeutą, pracującym w świetlicy, była Jolanta Czaplińska-Kornasiewicz, nauczycielka miejscowej szkoły, bezinteresownie poświęcająca swój czas na prowadzenie nieodpłatnych zajęć dla dzieci. W spotkaniach regularnie brało udział 7 dzieci niepełnosprawnych i 5 pełnosprawnych wolontariuszy. Zajęcia polegały na wspólnym malowaniu, śpiewaniu i lepieniu różnych przedmiotów. Dla dzieci niepełnosprawnych była to często jedyna okazja do wyjścia z domu i kontaktu ze swoimi rówieśnikami. Z upływem czasu placówka zaczęła coraz bardziej się rozwijać.

 

10 grudnia 1994 r. istniejąca świetlica terapeutyczna dostała statut prawny, który został przyjęty na posiedzeniu Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Osób z Upośledzeniem Umysłowym, stając się Dziennym Centrum Aktywności. Obecnie główna siedziba Stowarzyszenia znajduje się w Haczowie, w budynku Warsztatów Terapii Zajęciowej

Nad pracą DCA i całego stowarzyszania czuwa zarząd składający się z 5 osób, głównie rodziców dzieci niepełnosprawnych. Funkcję przewodniczącego od 10 lat sprawuje Urszula Madej.

Od początku działalności placówka DCA ma swoje siedziby w dwóch miejscowościach – w Besku i w Haczowie. Podział taki został dokonany ze względu na duży obszar, jaki placówka obejmuje swoim działaniem. Funkcjonują one na takich samych zasadach, przyjmując dzieci z terenu swoich gmin. Do pracy z dziećmi zarząd zatrudnił początkowo 2 terapeutów i jednego rehabilitanta.

Z biegiem lat placówka rozwijała się coraz bardziej, w zajęciach uczestniczyło coraz więcej dzieci, zwiększono liczbę godzin pracy oraz poszerzono kadrę o nowych terapeutów, rehabilitantów, także psychologa, logopedę oraz 2 lekarzy specjalistów. Zarząd Główny (w Warszawie) zwiększył budżet na rozwój placówki. Pierwszym kierownikiem DCA została Anna Kubiszyn, a po roku funkcje tę objęła Jolanta Czaplińska-Kornasiewicz.

 

Ze względu na zmianę sal lekcyjnych w szkole, dotychczasowe pomieszczenie, gdzie odbywały się zajęcia DCA, przeznaczono na inne cele. Gdy wydawało się, że zajęcia trzeba będzie zawiesić, z pomocą przyszedł ks. proboszcz Andrzej Gil, oferując jako lokal budynek byłej organistówki. Był to dom od dawna nieużywany, wymagający kapitalnego remontu. Na apel kierownika DCA na utworzone konto zaczęły spływać datki, swą pomoc zaoferowali też mieszkańcy wsi, wykonując niezbędne prace remontowe. 20 sierpnia 1999 r. odbyło się uroczyste otwarcie nowego lokalu. Uroczystość rozpoczęto mszą św. w intencji dzieci, pracowników i wszystkich ludzi dobrej woli, którzy zadeklarowali swoją pomoc. Po nabożeństwie odbył się uroczysty przemarsz do nowo wyremontowanego budynku; tu dzieci przywitały przybyłych gości przygotowaną specjalnie na tę uroczystość częścią artystyczną, wyraziły swoje podziękowania dla sponsorów i zaprosiły na poczęstunek. Pamiątką tej uroczystości pozostały wpisy w księdze pamiątkowej.

 

W stosunku do osób niepełnosprawnych, DCA realizuje swoje podstawowe cele, jakimi są: wspomaganie rozwoju psychoruchowego i społecznego, poprawa stanu zdrowia, sprawności ruchowej i psychoruchowej oraz komunikacji werbalnej i pozawerbalnej, a także rozwój indywidualnych zainteresowań i uzdolnień.

Do działań DCA należy w szczególności diagnoza medyczna, psychologiczna, pedagogiczna i społeczna, rehabilitacja ruchowa i psychoruchowa, terapia w zakresie funkcji psychicznych, dbałość o dobre samopoczucie podopiecznych, wsparcie psychiczne dla rodziny oraz terapia kontaktu, nauka pozawerbalnych form porozumiewania się, nauka mowy i korekta wad wymowy.

Zajęcia w DCA mają charakter rewalidacyjny, obejmując psychologię, logopedię (doskonalenie aparatu artykulacyjnego i oddechowego; rozwijanie artykulacji i orientacji przestrzennej), rehabilitację ruchową (kinezyterapię usprawniającą motorykę i lokomocję), funkcjonowanie w środowisku (samoobsługę, uspołecznienie i komunikację społeczną), plastykę i technikę (rysowanie przy pomocy różnych materiałów piśmiennych, rzeźbienie, cięcie i szycie) oraz muzykoterapię i rytmikę (słuchanie piosenek i muzyki, śpiew z akompaniamentem, tańce integracyjne).

Efekt kilkunastoletniej pracy beskiego DCA widoczny jest u samych podopiecznych, u których można zauważyć m. in. rozwój koordynacji wzrokowo-słuchowej, samoobsługi i sprawności manualnej, socjalizacji, zwiększenie zdolności poznawczych, większą samodzielność i samowystarczalność w codziennych zajęciach.

 

W czasie wakacji pracownicy DCA organizują dla osób niepełnosprawnych różne wyjazdowe formy wypoczynku (Sarospatak – źródła termalne, obóz w Karwińskich Błotach, gdzie podopieczni uczą się życia w warunkach całkowicie odmiennych od domowych).

Zajęcia w DCA odbywają się regularnie 3 razy w tygodniu (od środy do piątku) po 5 godzin. Uczęszczają na nie 33 osoby z orzeczoną niepełnosprawnością w wieku od 3 do 40 lat. W roku 2009 w beskim DCA zatrudnionych było 14 osób (3 lekarzy specjalistów, 2 fizjoterapeutów, 5 terapeutów, logopeda, psycholog i 2 księgowe): Jolanta Czaplińska-Kornasiewicz (kierownik DCA i terapeuta), Anna Wojtuń (terapeuta), Anna Kornasiewicz (terapeuta), Maria Bajek (terapeuta), Marcin Kornasiewicz (terapeuta muzyczny), Joanna Pierożak (fizjoterapeuta), Monika Wojtasik (fizjoterapeuta), Emilia Florko (psycholog), Halina Mendofik (logopeda), dr Janusz Lubaś (specjalista rehabilitacji), dr Małgorzata Kandefer (specjalista neurolog), dr Stanisław Łukaszewski (specjalista neurolog), Barbara Prugar (księgowa) i Anna Pojnar (księgowa).

Wszyscy pracownicy DCA posiadają odpowiednie kwalifikacje i spełniają kryteria stawiane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).[1]

Adres placówki: 38-524 Besko, ul. Starowiejska 67.

 


[1] Oprac. na podst. pracy magisterskiej H. Kornasiewicz (Kornasiewicz Honorata, Kulturalny rozwój miejscowości Besko. Kielce 2009, s. 37-48.).