Gmina trzech granic… wstępem pisana

Gmina Besko – to Polska w miniaturze… – w pomniejszeniu dziesięciotysięcznym – góry i równiny, jezioro i rzeka, skały i łąki… I historia, którą dzieliła z resztą Ojczyzny.

Trzeba na tę ziemię spojrzeć poprzez okno przestrzeni i klepsydrę czasu.

Oto na niewielkim skrawku ziemi o powierzchni niespełna 30 km2 natura szczodrze rozsypała to, co miała najpiękniejszego. Ludzie z dalekich stron przyjeżdżają, by obejrzeć słynny przełom Wisłoka, by często dopiero na miejscu odkryć okoliczne wzgórza, zaporę i Jezioro Beskie…

Zarazem od ponad tysiąca lat nieprzerwanie ziemię tę kształtowali ludzie – najpierw wolnego plemienia Lędzian, potem pod władztwem Rusi, następnie współtworząc wolną wieś królewską Piastów, Jagiellonów, Wazów i Wettinów, by w końcu, już w cesarskiej Galicji, stać się mieszkańcami niewiele znaczącego prywatnego folwarku… Niewiele zmieniły też lata powojenne.

Dopiero od dwudziestu lat samorządowej i samorządnej działalności w ramach Gminy Besko trzy wsie: Besko, Mymoń i Poręby realizują swój administracyjny „sen o wolności”.

 Gmina trzech granic…

Niejeden zapyta – skąd taki tytuł nadany niewielkiemu skrawkowi ziemi, leżącemu „gdzieś w Podkarpackiem”?

 Granica pierwsza – to widoczna nawet dla laika granica geograficzna między Beskidem na południu a rozległą płaską równiną na północy. Wystarczy już z drogi głównej spojrzeć na lewo i na prawo, by dostrzec te dwa odmienne oblicza natury.

Granica druga – to jeszcze do niedawna granica kulturowa – dwóch tradycji, dwóch obrządków katolickich (rzymskiego i greckiego), dwóch języków, a nawet dwóch kalendarzy. Granica Polaków i Rusinów, przez wieki żyjących w zgodzie, a przez dziesięciolecia rozdzielonych. Obecnie z obu stron wyciągają się ręce, by – nie zapominając o przeszłości – budować kulturową przyszłość.

Granica trzecia – to obecna granica administracyjna. Gmina Besko jest najbardziej na zachód położoną jednostką gminną powiatu sanockiego i to właśnie w Besku zbiegają się granice trzech powiatów: sanockiego, krośnieńskiego i brzozowskiego.

Poznaniu tej gminy trzech granic służyć ma niniejsza publikacja. W pięciu rozdziałach omówiono środowisko naturalne, historię gminy, jej najważniejsze instytucje, etymologię nazw i nazwisk, a także walory krajobrazowe i zabytki kultury materialnej. Poznaniu piękna tej ziemi niech służą podane w końcowej części propozycje tras pieszych po gminie i okolicy oraz ujęte na zdjęciach piękno…

Warto poznać Besko, Mymoń i Poręby, warto zagłębić się w ciekawą przeszłość tej ziemi, sięgającą od czasów kultury łużyckiej po bieżący rok.

Gmina Besko zaprasza…